LXXX _AD
GELLIVM_
?
Latin - Catullus
quo_ R) _uiro bono
sacrorum_ (_sacratorum_ O) _obstitit_ (_obstit_ D ei R m. pr. )
_hircus_ codd. : _si quoi Virro_ Parthenius: _si quoi iure_
Palladius || _sacer introsum_ scripsi: _sacer alarum_ Calp. 1481
|| _Si quoi iure Bonae sacratorum o. h. _ Froehlich: _Si quoi,
Vare, bonae sectatorum o. h. _ Palmer
2 _quam_ ? : _quem_ p, uulgo: _qua_ Munro || _secat_ (_serat_ a)
Dap: _secunt_ O: _secum_ ?
4 _a te_] _fato_ Hermann
LXXII
Dicebas quondam solum te nosse Catullum,
Lesbia, nec prae me uelle tenere Iouem.
dilexi tum te non tantum ut uulgus amicam,
sed pater ut natos diligit et generos.
nunc te cognoui: quare etsi impensius uror, 5
multo mei tamen es uilior et leuior.
qui potis est? inquis. Quod amantem iniuria talis
cogit amare magis, sed bene uelle minus.
LXXII _AD LESBIAM_ ? : spatium unius uersus in OD
2 _prime_ O: _per me_ G
3 _tunc_ D
6 _multo" me "ita nec_ C unde scripsi _multo mei_ (datiuus est)
_tamen es_ || _m. ita me nec_ ?
7 _quod_ D et Santenianus: _quam_ ?
8 Donatus ad Andr. iv. 3. 3 _item Catullus 'cogit. . . minus. '_
LXXIII
Desine de quoquam quisquam bene uelle mereri,
aut aliquem fieri posse putare pium.
omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne
prodest, immo etiam taedet obestque magis;
ut mihi, quem nemo grauius nec acerbius urget, 5
quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.
LXXIII cum LXXII continuant ? , nullo spatio relicto
1 _quisquam_ ? : _quicquam_ Da
3 Post _benigne_ additum fuerat _est_ ante Lachm. qui ad Lucret.
v. 533 docuit _est_ pro _licet_ usurpatum uerae et germanae
latinitatis non esse
4 _immo etiam tedet obestque_ (sic GOh, _? ? stetque_ R, _stetque_
cett. ) _magisque magis_ codd. || _prodest_ ed. Trinc. Guiet
Buecheler; cf. quae de figura etymologica scripsit Reid ad Cic.
Sull. 12 || _immo etiam taedet, si fit, obestque magis_ Lachm. :
_Caelei, taedet_ Schwabe: _immo taedet obestque et magis atque
magis_ Postgate
5 _quem_ a: _quae_ uel _que_ ?
6 sic O || _amicum habet_ GACD: _a. habet_ marg. _habuit_ RVen
LXXIV
Gellius audierat patruum obiurgare solere,
siquis delicias diceret aut faceret.
hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam
uxorem et patruum reddidit Harpocratem.
quod uoluit fecit: nam, quamuis irrumet ipsum 5
nunc patruum, uerbum non faciet patruus.
LXXIV cum LXXIII continuant ? , nullo spatio relicto
1 _Gellius_ (_Gelius_ h) Laur. 33. 12 hp: _Lelius al. Gellius_
RVen: _Selius_ (suprascr. _l_) O sed Madano _Ge(l)lius_ potius
uisum est: _Lelius_ GCDB Laurentiani || _solere_ Parthenius:
_flere_ ?
3 _perdepsuit_ Scal. : _perdespuit_ ?
LXXV
Huc est mens deducta tua, mea Lesbia, culpa,
atque ita se officio perdidit ipsa suo,
ut iam nec bene uelle queat tibi, si optima fias,
nec desistere amare, omnia si facias.
LXXV cum LXXIV continuant ? , nullo spatio relicto
1 _Huc_ ? : _hunc_ Phil. : _nunc_ p unde Scal. hoc tetrastichon a
c. LXXXVII per errorem abscissum et cum eo coniungendum putauit
hoc modo: _Nulla potest mulier tantum se dicere amatam Vere,
quantum a me Lesbia amata mea es. Nulla fides nullo fuit umquam
foedere tanta, Quanta in amore meo ex parte reperta mea est.
Nunc est mens adducta_ || _tua, mea Lesbia, culpa, Atque ita se
officio perdidit ipsa suo, Vt iam nec bene uelle queam tibi, si
optima fias, Nec desistere amare, omnia si facias. _ Scaligerum
plerique secuti sunt et Lachm. , qui errorem ad transpositas
paginas archetypi referebat || _deducta_ ? : _diducta_ Lachm. :
_adducta_ p
3 _uelle queat tibi_ Lachm. : _uelleque tot tibi_ ? : _uelle queam
tibi_ p ex corr. Itali ignoti
LXXVI
Siqua recordanti benefacta priora uoluptas
est homini, cum se cogitat esse pium,
nec sanctam uiolasse fidem, nec foedere in ullo
diuum ad fallendos numine abusum homines,
multa parata manent in longa aetate, Catulle, 5
ex hoc ingrato gaudia amore tibi.
nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt
aut facere, haec a te dictaque factaque sunt.
omnia quae ingratae perierunt credita menti.
quare iam te cur amplius excrucies? 10
quin tu animo offirmas atque istinc te ipse reducis,
et dis inuitis desinis esse miser?
difficile est longum subito deponere amorem.
difficile est, uerum hoc qua lubet efficias:
una salus haec est, hoc est tibi peruincendum, 15
hoc facias, siue id non pote siue pote.
o di, si uestrum est misereri, aut si quibus umquam
extremam iam ipsa in morte tulistis opem,
me miserum aspicite et, si uitam puriter egi,
eripite hanc pestem perniciemque mihi, 20
sei mihi surrepens imos ut torpor in artus
expulit ex omni pectore laetitias.
non iam illud quaero, contra ut me diligat illa,
aut, quod non potis est, esse pudica uelit:
ipse ualere opto et taetram hunc deponere morbum. 25
o di, reddite mi hoc pro pietate mea.
LXXVI cum LXXV continuant ? , nullo spatio relicto
3 _in ullo_ p: _nullo_ ?
4 _numine_ ? : fort. _nomine_ || _Cic. Font. xiv. 30 _Iuppiter
cuius nomine maiores nostri uinctam testimoniorum fidem esse
uoluerunt
5 _manent_ Laur. 33. 12 Dap: _manenti_ ? : _manentum_ O: _manent
tum_ Schulze
9 _omniaque_ ?
10 _iam te cur_ Da: _cur te iam_ ? : _cur curis te amplius_
Busche: _cur te iam pluribus e. _ Peiper: _cur iam tete a. e. _
Housman
11 _qui tu_ (_tui_ GO, _tu? _ R) _animo affirmas_ (_offirmas_ GO)
_atque instinctoque_ (_-teque_ O) _reducis_ ? : _quin_ Laur.
33. 12, ap: _atque istinc teque_ Heinsius: _itaque_ (Scal. )
_istinc teque r. _ Lachm. : _tuaque istinc teque r. _ Froehlich:
_teque istinc tute r. _ Heyse: _atque istinc te ipse r. _ scripsi,
Ov. Trist. v. 7. 65, Met. ix. 746
12 _des_ ? : _deis_ h Lachm.
13 Extat in Compend. Moral. Notab. Hieremiae Iudicis de
Montagnone P. iiii. 5. 11 || _amic? ? ? _ (suprascr. _orem_) R, non
Ven
14 _hec_ O: om. B || _quam lubet_ ? || _officias_ Oh
15 _hec est hec_ GO
16 _hec_ G || _fac_(_t_ R)_ies_ RVenBCAap
18 _extrema_ (_extremo_ GO, prius R, _extreme/a_ Ven) _iam
ipsam_ ? : _extremam_ Dp: _extremo_ uindicauit Schmidt ex Nep.
Hamilc. ii. 3 || _ipsa in_ Ald. I
21 _sei_ scripsi: _seu_ ? : _se_ Bod. Lat. Class. e. 15: _quae_
Calp. 1481 || _torpor_ ed. 1473: _corpore_ ?
22 _? e? i? i? s letitias_ R
23 _contra ut me_ Da: _contra me ut me_ ? : _contra me ut_ Heyse
26 _dei_ GO: _dii_ RVen || _mi_] _mi(c)hi_ GO, prius R || _pro
pietate_ Ven: _proprietate_ ? || _Carm. Epigraph. Buecheler
1141. 24 _hunc titulum scripsit pro pietate sua
LXXVII
Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice
(frustra? immo magno cum pretio atque malo),
sicine subrepsti mei, atque intestina perurens
ei misero eripuisti omnia nostra bona?
eripuisti, heu heu nostrae crudele uenenum 5
uitae, heu heu nostrae pestis amicitiae.
sed nunc id doleo, quod purae pura puellae
suauia comminxit spurca saliua tua.
uerum id non impune feres: nam te omnia saecla
noscent, et qui sis fama loquetur anus. 10
LXXVII _AD RVF(F)VM_ ? : spatium unius uersus in OD
1 _Ruffe_ ? || _nequiquam_ Ven m. pr. : _ne quicquam_ GOR et
plerique _amice_ Oh: _amico_ ? Lachm.
3 _siccine subrec_(_rep_ OVen Laur. 33. 12)_ti mei_ ? :
_subrepsti_ Calpurnius || _mei_ datiuum reuocauit Lachm.
4 _ei_ Lachm. : _si_ GOCAh: _sic_ Da: _si al. mi_ RVen: _mi_ B
Laurentiani
5 _heripuisti_ GA
5, 6 _heu heu_ CDaVen: _he heu_ G: _heu {heu}_ R: _heu_ OBLa1h
6 _nostre_ Oh: _nostro_ ? || _pestis_ Ald. I. : _pectus_ ? ||
_heu non uerae pectus a. _ Palmer
7-10 qui in codicibus post LXXVIII. 6 leguntur huc reuocauit
Scaliger, post XCI. 10 ponebant Conr. de Allio et Bergk
8 _conminxit_ Scal. : _connuxit_ O: _coniunxit_ ? nisi quod
_conuinxit_ est in La1
9 _uerum id non_ Oh: _uerum non id_ G: _id uerum non_ cett.
10 _quis_ GRCA Laurentiani || _fama loquetur anus_ Calp. 1481:
_famuloque tanus_ (_tanus al. tenus_ RVen, _canus_ G, _tenus_ B)
codd.
LXXVIII
Gallus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx
alterius, lepidus filius alterius.
Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores,
cum puero ut bello bella puella cubet.
Gallus homo est stultus, nec se uidet esse maritum, 5
qui patruus patrui monstret adulterium.
LXXVIII cum LXXVII continuant ? , nullo spatio relicto
6 _patruum_ a
Post 6 secuntur in codicibus _LXXVII. 7-10 sed nunc. . . loquetur
anus_, dein LXXIX nullo spatio
LXXIX
Lesbius est pulcer. quid ni? quem Lesbia malit
quam te cum tota gente, Catulle, tua.
sed tamen hic pulcer uendat cum gente Catullum,
si tria natorum suauia reppererit.
1 _quid ni quem_ h et marg. Santeniani: _quid inquam ? mallit_
GRVen a
2 _Catule_ R
4 _notorum_ O: _not. _ (suprascr. _a_) Brixianus: _amatorum_
Heinsius: _aratorum_ Peiper: _nostrorum_ Schoell || _reppererit_
O: _repererit_ GRAC Laurentiani
LXXX
Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella
hiberna fiant candidiora niue,
mane domo cum exis et cum te octaua quiete
e molli longo suscitat hora die?
nescio quid certe est: an uere fama susurrat 5
grandia te medii tenta uorare uiri?
sic certe est: clamant Victoris rupta miselli
ilia, et emulso labra notata sero.
LXXX _AD GELLIVM_ ? : spatium unius uersus in O
3 _domum_ Dh || _cum exisset cum_ ? : corr. Da
4 _e_] _te_ D: num _de_?
6 _tenta_ Dh Laur. 33. 12 Paris. 7989: _tanta al. tenta_ R Ven:
_tanta_ ?
7 _Victoris]_ num _fictoris_? cf. Non. 308
8 _ilia_ Palladius: _ilia et emulso_ Pierius Valerianus et
Gabriel Faernus, teste Statio: _ille_ (_ill? _ (suprascr. _e_)
Ven) _te mulso_ ?
LXXXI
Nemone in tanto potuit populo esse, Iuuenti,
bellus homo, quem tu diligere inciperes,
praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri
hospes inaurata pallidior statua,
qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis 5
audes, et nescis quod facinus facias?
LXXXI cum LXXX continuant ? , nullo spatio relicto
1 _iuuenti_ La1: _uiuenti_ ? : _diuuenti_ uisus sum legere in
Paris. 7989
3 _ab_ GOhap: _a_ VenCD
5 _qui_ Calp. 1481: _quid_ ?
6 _quod_ p: _quid_ ? || _Num _Quid tibi nunc cordi est? quem tu
praeponere nobis audes, et nescis quod facinus facias?
LXXXII
Quinti, si tibi uis oculos debere Catullum
aut aliud si quid carius est oculis,
eripere ei noli, multo quod carius illi
est oculis seu quid carius est oculis.
LXXXII cum LXXXI continuant ? , nullo spatio relicto
3, 4 om. BLa1a
LXXXIII
Lesbia mi praesente uiro mala plurima dicit:
haec illi fatuo maxima laetitia est.
mule, nihil sentis: si nostri oblita taceret,
sana esset: nunc quod gannit et obloquitur,
non solum meminit, sed, quae multo acrior est res, 5
irata est: hoc est, uritur et loquitur.
LXXXIII cum LXXXII continuant ? , nullo spatio relicto
2 _h(a)ec_ GOR Laur. 33. 12 D m. pr. : _hoc_ (suprascr. _e_) Ven:
_hoc_ BLa1C Bodl. Lat. Class. e. 15
3 _mule_ O: _mulle_ ? Hoc uindicabat Vmpfenbach ex prouerbio
_? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?
? ? ? ? ? ? ? ? ? . _ Cf. etiam quae in libello _Quaestiones de nominibus
quae Graecis in prouerbio fuerunt_ scripsit Wiesenthal p. 42
4 _sanna_ O: _samia al. sana_ RVen: _samia_ GACB: _salua_ Palmer
|| _quod]_ num _quom_?
5 _quae_] _quam_ C: num _qua m. a. e. re_ h. e. quae res multo
maiorem stimulum ei admouet?
6 _hec_ ORVen a || _coquitur_ Dousa filius, Lipsius, Heinsius
LXXXIV
Chommoda dicebat, si quando commoda uellet
dicere, et insidias Arrius hinsidias,
et tum mirifice sperabat se esse locutum,
cum quantum poterat dixerat hinsidias.
credo, sic mater, sic Liber auunculus eius, 5
sic maternus auus dixerat atque auia.
hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
audibant eadem haec leniter et leuiter,
nec sibi postilla metuebant talia uerba,
cum subito affertur nuntius horribilis, 10
Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
iam non Ionios esse, sed Hionios.
LXXXIV cum LXXXIII continuant ? , nullo spatio relicto
Quintil. Inst. Orat. I. 5. 20 _H litterae ratio mutata cum
temporibus est saepius. Parcissime ea ueteres usi etiam in
uocalibus, cum oedos ircosque dicebant, diu deinde seruatum ne
consonantibus aspirarent, ut in Graccis et in triumpis: erupit
breui tempore nimius usus ut choronae chenturiones praechones
adhuc quibusdam inscriptionibus maneant, qua de re Catulli
nobile epigramma est_
1 _Chommoda_ Calp. 1481: _Com(m)oda_ ?
2 _arrius_ O Laur. 33. 12 idemque credo significasse scribam RB:
_acrius_ p || _insidias he_ (_hee_ O) GOR, sed R ita ut _he_
post deletum sit: _hinsidias_ Politianus || an potius
_hinsidias. . . insidias_? || _Arrius]_ fort. _Atrius_, cf. Caes.
B. G. v. 9
3, 4 post 10 habent ? , huc reuocauit Politianus
4 _insidias_ ?
5 _eius_ p: _eius est_ ? : _ei est_ Da || fort. _Liber_
(_auonculus ? ? st_) sicut apud Lucretium; uide Cartault La
Flexion dans Lucrece p. 63
7 _hoc_ Dah: _hic_ uel _hec_ ? || _Syriam_ Parthenius: _Syria_
(_Siria_ OBLa1) ? , nisi quod in G super _Syria_ linea est solito
tenuior
8 _audiebant ? :_ corr. Dp || _leniter_] _leuiter_ Bod. Lat.
Class. e. 15 || fort. _l? uiter et l? uiter_ quod ante me coni.
Santen
11 _artius_ GRVen a Laur. 33. 12: _arcius_ O: _arctius_ BLa1ACDh
et Bod. Lat. Class. e. 15
12 _hionios_ p Politianus: _ionios. . . ionios_ ?
LXXXV
Odi et amo: quare id faciam, fortasse requiris.
nescio, sed fieri sentio et excrucior.
LXXXV cum LXXXIV continuant ? , nullo spatio relicto
1 _am? _ (suprascr. _o_) RVen
2 _sed_] _si_ Oh
LXXXVI
Quintia formosa est multis, mihi candida, longa,
recta est: haec ego sic singula confiteor.
totum illud formosa nego: nam nulla uenustas,
nulla in tam magno est corpore mica salis.
Lesbia formosa est, quae cum pulcerrima tota est, 5
tum omnibus una omnis surripuit Veneres.
LXXXVI cum LXXXV continuant ? , nullo spatio relicto
2 _haec ego, si singula, confiteor_ Markland || _si_
Carpentoractensis omisso _ego_
6 _omnis_ O: _omnes_ G et plerique || _subrip. _ ODh _Quintil.
Inst. Orat. VI. 3. 18 Nam et Cicero omne quod salsum sit ait
esse Atticorum, non quia sunt maxime ad risum compositi, et
Catullus cum dicit 'Nulla est in corpore mica salis' non hoc
dicit nihil in corpore eius esse ridiculum_
LXXXVII
Nulla potest mulier tantum se dicere amatam
uere, quantum a me Lesbia amata mea es.
nulla fides nullo fuit umquam in foedere tanta,
quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.
LXXXVII cum LXXXVI continuant ? , nullo spatio relicto
1 _potest_] _pone_ G
2 _es_ Scaliger: _est_ ?
3 _nulla_] _nullo_ (suprascr. _a_) R || _nullo]_ D Lachm. :
_ullo_ ? || _in_ add. Doering: om. ? || _tanta_ Da: _tanto_ ?
Post 4 Scal. ponebat LXXV _nunc est mens. . . omnia si facias_:
quem plerique secuti sunt
LXXXVIII
Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore
prurit et abiectis peruigilat tunicis?
quid facit is, patruum qui non sinit esse maritum?
ecquid scis quantum suscipiat sceleris?
suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys 5
nec genitor Nympharum abluit Oceanus:
nam nihil est quicquam sceleris, quo prodeat ultra,
non si demisso se ipse uoret capite.
LXXXVIII cum LXXXVII continuant ?
sacrorum_ (_sacratorum_ O) _obstitit_ (_obstit_ D ei R m. pr. )
_hircus_ codd. : _si quoi Virro_ Parthenius: _si quoi iure_
Palladius || _sacer introsum_ scripsi: _sacer alarum_ Calp. 1481
|| _Si quoi iure Bonae sacratorum o. h. _ Froehlich: _Si quoi,
Vare, bonae sectatorum o. h. _ Palmer
2 _quam_ ? : _quem_ p, uulgo: _qua_ Munro || _secat_ (_serat_ a)
Dap: _secunt_ O: _secum_ ?
4 _a te_] _fato_ Hermann
LXXII
Dicebas quondam solum te nosse Catullum,
Lesbia, nec prae me uelle tenere Iouem.
dilexi tum te non tantum ut uulgus amicam,
sed pater ut natos diligit et generos.
nunc te cognoui: quare etsi impensius uror, 5
multo mei tamen es uilior et leuior.
qui potis est? inquis. Quod amantem iniuria talis
cogit amare magis, sed bene uelle minus.
LXXII _AD LESBIAM_ ? : spatium unius uersus in OD
2 _prime_ O: _per me_ G
3 _tunc_ D
6 _multo" me "ita nec_ C unde scripsi _multo mei_ (datiuus est)
_tamen es_ || _m. ita me nec_ ?
7 _quod_ D et Santenianus: _quam_ ?
8 Donatus ad Andr. iv. 3. 3 _item Catullus 'cogit. . . minus. '_
LXXIII
Desine de quoquam quisquam bene uelle mereri,
aut aliquem fieri posse putare pium.
omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne
prodest, immo etiam taedet obestque magis;
ut mihi, quem nemo grauius nec acerbius urget, 5
quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.
LXXIII cum LXXII continuant ? , nullo spatio relicto
1 _quisquam_ ? : _quicquam_ Da
3 Post _benigne_ additum fuerat _est_ ante Lachm. qui ad Lucret.
v. 533 docuit _est_ pro _licet_ usurpatum uerae et germanae
latinitatis non esse
4 _immo etiam tedet obestque_ (sic GOh, _? ? stetque_ R, _stetque_
cett. ) _magisque magis_ codd. || _prodest_ ed. Trinc. Guiet
Buecheler; cf. quae de figura etymologica scripsit Reid ad Cic.
Sull. 12 || _immo etiam taedet, si fit, obestque magis_ Lachm. :
_Caelei, taedet_ Schwabe: _immo taedet obestque et magis atque
magis_ Postgate
5 _quem_ a: _quae_ uel _que_ ?
6 sic O || _amicum habet_ GACD: _a. habet_ marg. _habuit_ RVen
LXXIV
Gellius audierat patruum obiurgare solere,
siquis delicias diceret aut faceret.
hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam
uxorem et patruum reddidit Harpocratem.
quod uoluit fecit: nam, quamuis irrumet ipsum 5
nunc patruum, uerbum non faciet patruus.
LXXIV cum LXXIII continuant ? , nullo spatio relicto
1 _Gellius_ (_Gelius_ h) Laur. 33. 12 hp: _Lelius al. Gellius_
RVen: _Selius_ (suprascr. _l_) O sed Madano _Ge(l)lius_ potius
uisum est: _Lelius_ GCDB Laurentiani || _solere_ Parthenius:
_flere_ ?
3 _perdepsuit_ Scal. : _perdespuit_ ?
LXXV
Huc est mens deducta tua, mea Lesbia, culpa,
atque ita se officio perdidit ipsa suo,
ut iam nec bene uelle queat tibi, si optima fias,
nec desistere amare, omnia si facias.
LXXV cum LXXIV continuant ? , nullo spatio relicto
1 _Huc_ ? : _hunc_ Phil. : _nunc_ p unde Scal. hoc tetrastichon a
c. LXXXVII per errorem abscissum et cum eo coniungendum putauit
hoc modo: _Nulla potest mulier tantum se dicere amatam Vere,
quantum a me Lesbia amata mea es. Nulla fides nullo fuit umquam
foedere tanta, Quanta in amore meo ex parte reperta mea est.
Nunc est mens adducta_ || _tua, mea Lesbia, culpa, Atque ita se
officio perdidit ipsa suo, Vt iam nec bene uelle queam tibi, si
optima fias, Nec desistere amare, omnia si facias. _ Scaligerum
plerique secuti sunt et Lachm. , qui errorem ad transpositas
paginas archetypi referebat || _deducta_ ? : _diducta_ Lachm. :
_adducta_ p
3 _uelle queat tibi_ Lachm. : _uelleque tot tibi_ ? : _uelle queam
tibi_ p ex corr. Itali ignoti
LXXVI
Siqua recordanti benefacta priora uoluptas
est homini, cum se cogitat esse pium,
nec sanctam uiolasse fidem, nec foedere in ullo
diuum ad fallendos numine abusum homines,
multa parata manent in longa aetate, Catulle, 5
ex hoc ingrato gaudia amore tibi.
nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt
aut facere, haec a te dictaque factaque sunt.
omnia quae ingratae perierunt credita menti.
quare iam te cur amplius excrucies? 10
quin tu animo offirmas atque istinc te ipse reducis,
et dis inuitis desinis esse miser?
difficile est longum subito deponere amorem.
difficile est, uerum hoc qua lubet efficias:
una salus haec est, hoc est tibi peruincendum, 15
hoc facias, siue id non pote siue pote.
o di, si uestrum est misereri, aut si quibus umquam
extremam iam ipsa in morte tulistis opem,
me miserum aspicite et, si uitam puriter egi,
eripite hanc pestem perniciemque mihi, 20
sei mihi surrepens imos ut torpor in artus
expulit ex omni pectore laetitias.
non iam illud quaero, contra ut me diligat illa,
aut, quod non potis est, esse pudica uelit:
ipse ualere opto et taetram hunc deponere morbum. 25
o di, reddite mi hoc pro pietate mea.
LXXVI cum LXXV continuant ? , nullo spatio relicto
3 _in ullo_ p: _nullo_ ?
4 _numine_ ? : fort. _nomine_ || _Cic. Font. xiv. 30 _Iuppiter
cuius nomine maiores nostri uinctam testimoniorum fidem esse
uoluerunt
5 _manent_ Laur. 33. 12 Dap: _manenti_ ? : _manentum_ O: _manent
tum_ Schulze
9 _omniaque_ ?
10 _iam te cur_ Da: _cur te iam_ ? : _cur curis te amplius_
Busche: _cur te iam pluribus e. _ Peiper: _cur iam tete a. e. _
Housman
11 _qui tu_ (_tui_ GO, _tu? _ R) _animo affirmas_ (_offirmas_ GO)
_atque instinctoque_ (_-teque_ O) _reducis_ ? : _quin_ Laur.
33. 12, ap: _atque istinc teque_ Heinsius: _itaque_ (Scal. )
_istinc teque r. _ Lachm. : _tuaque istinc teque r. _ Froehlich:
_teque istinc tute r. _ Heyse: _atque istinc te ipse r. _ scripsi,
Ov. Trist. v. 7. 65, Met. ix. 746
12 _des_ ? : _deis_ h Lachm.
13 Extat in Compend. Moral. Notab. Hieremiae Iudicis de
Montagnone P. iiii. 5. 11 || _amic? ? ? _ (suprascr. _orem_) R, non
Ven
14 _hec_ O: om. B || _quam lubet_ ? || _officias_ Oh
15 _hec est hec_ GO
16 _hec_ G || _fac_(_t_ R)_ies_ RVenBCAap
18 _extrema_ (_extremo_ GO, prius R, _extreme/a_ Ven) _iam
ipsam_ ? : _extremam_ Dp: _extremo_ uindicauit Schmidt ex Nep.
Hamilc. ii. 3 || _ipsa in_ Ald. I
21 _sei_ scripsi: _seu_ ? : _se_ Bod. Lat. Class. e. 15: _quae_
Calp. 1481 || _torpor_ ed. 1473: _corpore_ ?
22 _? e? i? i? s letitias_ R
23 _contra ut me_ Da: _contra me ut me_ ? : _contra me ut_ Heyse
26 _dei_ GO: _dii_ RVen || _mi_] _mi(c)hi_ GO, prius R || _pro
pietate_ Ven: _proprietate_ ? || _Carm. Epigraph. Buecheler
1141. 24 _hunc titulum scripsit pro pietate sua
LXXVII
Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice
(frustra? immo magno cum pretio atque malo),
sicine subrepsti mei, atque intestina perurens
ei misero eripuisti omnia nostra bona?
eripuisti, heu heu nostrae crudele uenenum 5
uitae, heu heu nostrae pestis amicitiae.
sed nunc id doleo, quod purae pura puellae
suauia comminxit spurca saliua tua.
uerum id non impune feres: nam te omnia saecla
noscent, et qui sis fama loquetur anus. 10
LXXVII _AD RVF(F)VM_ ? : spatium unius uersus in OD
1 _Ruffe_ ? || _nequiquam_ Ven m. pr. : _ne quicquam_ GOR et
plerique _amice_ Oh: _amico_ ? Lachm.
3 _siccine subrec_(_rep_ OVen Laur. 33. 12)_ti mei_ ? :
_subrepsti_ Calpurnius || _mei_ datiuum reuocauit Lachm.
4 _ei_ Lachm. : _si_ GOCAh: _sic_ Da: _si al. mi_ RVen: _mi_ B
Laurentiani
5 _heripuisti_ GA
5, 6 _heu heu_ CDaVen: _he heu_ G: _heu {heu}_ R: _heu_ OBLa1h
6 _nostre_ Oh: _nostro_ ? || _pestis_ Ald. I. : _pectus_ ? ||
_heu non uerae pectus a. _ Palmer
7-10 qui in codicibus post LXXVIII. 6 leguntur huc reuocauit
Scaliger, post XCI. 10 ponebant Conr. de Allio et Bergk
8 _conminxit_ Scal. : _connuxit_ O: _coniunxit_ ? nisi quod
_conuinxit_ est in La1
9 _uerum id non_ Oh: _uerum non id_ G: _id uerum non_ cett.
10 _quis_ GRCA Laurentiani || _fama loquetur anus_ Calp. 1481:
_famuloque tanus_ (_tanus al. tenus_ RVen, _canus_ G, _tenus_ B)
codd.
LXXVIII
Gallus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx
alterius, lepidus filius alterius.
Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores,
cum puero ut bello bella puella cubet.
Gallus homo est stultus, nec se uidet esse maritum, 5
qui patruus patrui monstret adulterium.
LXXVIII cum LXXVII continuant ? , nullo spatio relicto
6 _patruum_ a
Post 6 secuntur in codicibus _LXXVII. 7-10 sed nunc. . . loquetur
anus_, dein LXXIX nullo spatio
LXXIX
Lesbius est pulcer. quid ni? quem Lesbia malit
quam te cum tota gente, Catulle, tua.
sed tamen hic pulcer uendat cum gente Catullum,
si tria natorum suauia reppererit.
1 _quid ni quem_ h et marg. Santeniani: _quid inquam ? mallit_
GRVen a
2 _Catule_ R
4 _notorum_ O: _not. _ (suprascr. _a_) Brixianus: _amatorum_
Heinsius: _aratorum_ Peiper: _nostrorum_ Schoell || _reppererit_
O: _repererit_ GRAC Laurentiani
LXXX
Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella
hiberna fiant candidiora niue,
mane domo cum exis et cum te octaua quiete
e molli longo suscitat hora die?
nescio quid certe est: an uere fama susurrat 5
grandia te medii tenta uorare uiri?
sic certe est: clamant Victoris rupta miselli
ilia, et emulso labra notata sero.
LXXX _AD GELLIVM_ ? : spatium unius uersus in O
3 _domum_ Dh || _cum exisset cum_ ? : corr. Da
4 _e_] _te_ D: num _de_?
6 _tenta_ Dh Laur. 33. 12 Paris. 7989: _tanta al. tenta_ R Ven:
_tanta_ ?
7 _Victoris]_ num _fictoris_? cf. Non. 308
8 _ilia_ Palladius: _ilia et emulso_ Pierius Valerianus et
Gabriel Faernus, teste Statio: _ille_ (_ill? _ (suprascr. _e_)
Ven) _te mulso_ ?
LXXXI
Nemone in tanto potuit populo esse, Iuuenti,
bellus homo, quem tu diligere inciperes,
praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri
hospes inaurata pallidior statua,
qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis 5
audes, et nescis quod facinus facias?
LXXXI cum LXXX continuant ? , nullo spatio relicto
1 _iuuenti_ La1: _uiuenti_ ? : _diuuenti_ uisus sum legere in
Paris. 7989
3 _ab_ GOhap: _a_ VenCD
5 _qui_ Calp. 1481: _quid_ ?
6 _quod_ p: _quid_ ? || _Num _Quid tibi nunc cordi est? quem tu
praeponere nobis audes, et nescis quod facinus facias?
LXXXII
Quinti, si tibi uis oculos debere Catullum
aut aliud si quid carius est oculis,
eripere ei noli, multo quod carius illi
est oculis seu quid carius est oculis.
LXXXII cum LXXXI continuant ? , nullo spatio relicto
3, 4 om. BLa1a
LXXXIII
Lesbia mi praesente uiro mala plurima dicit:
haec illi fatuo maxima laetitia est.
mule, nihil sentis: si nostri oblita taceret,
sana esset: nunc quod gannit et obloquitur,
non solum meminit, sed, quae multo acrior est res, 5
irata est: hoc est, uritur et loquitur.
LXXXIII cum LXXXII continuant ? , nullo spatio relicto
2 _h(a)ec_ GOR Laur. 33. 12 D m. pr. : _hoc_ (suprascr. _e_) Ven:
_hoc_ BLa1C Bodl. Lat. Class. e. 15
3 _mule_ O: _mulle_ ? Hoc uindicabat Vmpfenbach ex prouerbio
_? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?
? ? ? ? ? ? ? ? ? . _ Cf. etiam quae in libello _Quaestiones de nominibus
quae Graecis in prouerbio fuerunt_ scripsit Wiesenthal p. 42
4 _sanna_ O: _samia al. sana_ RVen: _samia_ GACB: _salua_ Palmer
|| _quod]_ num _quom_?
5 _quae_] _quam_ C: num _qua m. a. e. re_ h. e. quae res multo
maiorem stimulum ei admouet?
6 _hec_ ORVen a || _coquitur_ Dousa filius, Lipsius, Heinsius
LXXXIV
Chommoda dicebat, si quando commoda uellet
dicere, et insidias Arrius hinsidias,
et tum mirifice sperabat se esse locutum,
cum quantum poterat dixerat hinsidias.
credo, sic mater, sic Liber auunculus eius, 5
sic maternus auus dixerat atque auia.
hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
audibant eadem haec leniter et leuiter,
nec sibi postilla metuebant talia uerba,
cum subito affertur nuntius horribilis, 10
Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
iam non Ionios esse, sed Hionios.
LXXXIV cum LXXXIII continuant ? , nullo spatio relicto
Quintil. Inst. Orat. I. 5. 20 _H litterae ratio mutata cum
temporibus est saepius. Parcissime ea ueteres usi etiam in
uocalibus, cum oedos ircosque dicebant, diu deinde seruatum ne
consonantibus aspirarent, ut in Graccis et in triumpis: erupit
breui tempore nimius usus ut choronae chenturiones praechones
adhuc quibusdam inscriptionibus maneant, qua de re Catulli
nobile epigramma est_
1 _Chommoda_ Calp. 1481: _Com(m)oda_ ?
2 _arrius_ O Laur. 33. 12 idemque credo significasse scribam RB:
_acrius_ p || _insidias he_ (_hee_ O) GOR, sed R ita ut _he_
post deletum sit: _hinsidias_ Politianus || an potius
_hinsidias. . . insidias_? || _Arrius]_ fort. _Atrius_, cf. Caes.
B. G. v. 9
3, 4 post 10 habent ? , huc reuocauit Politianus
4 _insidias_ ?
5 _eius_ p: _eius est_ ? : _ei est_ Da || fort. _Liber_
(_auonculus ? ? st_) sicut apud Lucretium; uide Cartault La
Flexion dans Lucrece p. 63
7 _hoc_ Dah: _hic_ uel _hec_ ? || _Syriam_ Parthenius: _Syria_
(_Siria_ OBLa1) ? , nisi quod in G super _Syria_ linea est solito
tenuior
8 _audiebant ? :_ corr. Dp || _leniter_] _leuiter_ Bod. Lat.
Class. e. 15 || fort. _l? uiter et l? uiter_ quod ante me coni.
Santen
11 _artius_ GRVen a Laur. 33. 12: _arcius_ O: _arctius_ BLa1ACDh
et Bod. Lat. Class. e. 15
12 _hionios_ p Politianus: _ionios. . . ionios_ ?
LXXXV
Odi et amo: quare id faciam, fortasse requiris.
nescio, sed fieri sentio et excrucior.
LXXXV cum LXXXIV continuant ? , nullo spatio relicto
1 _am? _ (suprascr. _o_) RVen
2 _sed_] _si_ Oh
LXXXVI
Quintia formosa est multis, mihi candida, longa,
recta est: haec ego sic singula confiteor.
totum illud formosa nego: nam nulla uenustas,
nulla in tam magno est corpore mica salis.
Lesbia formosa est, quae cum pulcerrima tota est, 5
tum omnibus una omnis surripuit Veneres.
LXXXVI cum LXXXV continuant ? , nullo spatio relicto
2 _haec ego, si singula, confiteor_ Markland || _si_
Carpentoractensis omisso _ego_
6 _omnis_ O: _omnes_ G et plerique || _subrip. _ ODh _Quintil.
Inst. Orat. VI. 3. 18 Nam et Cicero omne quod salsum sit ait
esse Atticorum, non quia sunt maxime ad risum compositi, et
Catullus cum dicit 'Nulla est in corpore mica salis' non hoc
dicit nihil in corpore eius esse ridiculum_
LXXXVII
Nulla potest mulier tantum se dicere amatam
uere, quantum a me Lesbia amata mea es.
nulla fides nullo fuit umquam in foedere tanta,
quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.
LXXXVII cum LXXXVI continuant ? , nullo spatio relicto
1 _potest_] _pone_ G
2 _es_ Scaliger: _est_ ?
3 _nulla_] _nullo_ (suprascr. _a_) R || _nullo]_ D Lachm. :
_ullo_ ? || _in_ add. Doering: om. ? || _tanta_ Da: _tanto_ ?
Post 4 Scal. ponebat LXXV _nunc est mens. . . omnia si facias_:
quem plerique secuti sunt
LXXXVIII
Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore
prurit et abiectis peruigilat tunicis?
quid facit is, patruum qui non sinit esse maritum?
ecquid scis quantum suscipiat sceleris?
suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys 5
nec genitor Nympharum abluit Oceanus:
nam nihil est quicquam sceleris, quo prodeat ultra,
non si demisso se ipse uoret capite.
LXXXVIII cum LXXXVII continuant ?
