35 _ci_(_y_
B)_belles_
OB
37 _languore_ scripsi: _langore_ codd.
37 _languore_ scripsi: _langore_ codd.
Latin - Catullus
Ego post 61
potius lacunam indicaui
60 _equom_ T: _(a)equo_ ? || _cum_ B
61 _ipse_ prius om. , postea in marg. add. RVen
62 om. T
63 sic Muretus nisi quod praetulit _patris est_ || _tertia
patris pars est data tertia matri_ T: _tercia pars patri est
data tercia matri_ O: _tertia pars patri data pars data t. m. _
? : _T. pars patris_ Schuler
64 _solit tu est noli tuignare_ T
66 _Kymeno kymene? kymenades . o. kymeneae_ T
LXIII
Super alta uectus Attis celeri rate maria,
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit,
adiitque opaca siluis redimita loca deae,
stimulatus ibi furenti rabie, uagus animis,
deuoluit ile acuto sibi pondere silicis. 5
itaque ut relicta sensit sibi membra sine uiro,
etiam recente terrae sola sanguine maculans,
niueis citata cepit manibus leue typanum,
typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia,
quatiensque terga taurei teneris caua digitis, 10
canere haec suis adorta est tremebunda comitibus.
agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindimenae dominae uaga pecora,
aliena quae petentes uelut exules loca,
sectam meam exsecutae duce me mihi comites, 15
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi,
et corpus euirastis Veneris nimio odio;
hilarate aere citatis erroribus animum.
mora tarda mente cedat: simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae, 20
ubi cymbalum sonat uox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curuo graue calamo,
ubi capita Maenades ui iaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi sueuit illa diuae uolitare uaga cohors, 25
quo nos decet citatis celerare tripudiis.
simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,
thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
leue tympanum remugit, caua cymbala recrepant,
uiridem citus adit Idam properante pede chorus. 30
furibunda simul anhelans uaga uadit animam agens
comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
ueluti iuuenca uitans onus indomita iugi:
rapidae ducem secuntur Gallae properipedem.
itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae, 35
nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
piger his labante languore oculos sopor operit:
abit in quiete molli rabidus furor animi.
sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
lustrauit aethera album, sola dura, mare ferum, 40
pepulitque noctis umbras uegetis sonipedibus,
ibi Somnus excitum Attin fugiens citus abiit:
trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
ita de quiete molli rapida sine rabie
simul ipse pectore Attis sua facta recoluit, 45
liquidaque mente uidit sine queis ubique foret,
animo aestuante rusum reditum ad uada tetulit.
ibi maria uasta uisens lacrimantibus oculis,
patriam allocuta maestast ita uoce miseriter.
'patria o mei creatrix, patria o mea genetrix, 50
ego quam miser relinquens, dominos ut herifugae
famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem,
et earum omnia adirem furibunda latibula,
ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor? 55
cupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem,
rabie fera carens dum breue tempus animus est.
egone a mea remota haec ferar in nemora domo?
patria, bonis, amicis, genitoribus abero?
abero foro, palaestra, stadio et gymnasiis? 60
miser a miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
quod enim genus figuraest, ego non quod obierim?
ego mulier, ego adolescens, ego ephebus, ego puer,
ego gymnasei fui flos, ego eram decus olei:
mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida, 65
mihi floridis corollis redimita domus erat,
linquendum ubi esset orto mihi Sole cubiculum.
ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?
ego Maenas, ego mei pars, ego uir sterilis ero?
ego uiridis algida Idae niue amicta loca colam? 70
ego uitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
ubi cerua siluicultrix, ubi aper nemoriuagus?
iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet. '
roseis ut huic labellis sonitus citus abiit,
geminas deorum ad auris noua nuntia referens, 75
ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus
laeuumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
'agedum' inquit 'age ferox i, face ut hunc furor agitet,
face uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
mea libere nimis qui fugere imperia cupit. 80
age caede terga cauda, tua uerbera patere,
face cuncta mugienti fremitu loca retonent,
rutilam ferox torosa ceruice quate iubam. '
ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo, 85
uadit, fremit, refringit uirgulta pede uago.
at ubi umida albicantis loca litoris adiit,
tenerumque uidit Attin prope marmora pelagei,
facit impetum: ille demens fugit in nemora fera:
ibi semper omne uitae spatium famula fuit. 90
dea, magna dea, Cybelle, dea, domina Dindimei,
procul a mea tuos sit furor omnis, hera, domo:
alios age incitatos, alios age rabidos.
LXIII _DE BERECINTHIA ET ATHI_ ? : nullum spatium in O
1 _Attis_ Marius Victorinus 212 Gaisford, 154 Keil: _actis_ ? :
_athis_ AD || _celeri_ Terent. Maur. 2899 et Victorinus:
_celere_ ?
2 _ut_ om. Caesius Bassus 262 K.
3 _loca dee i_ ed. antiquissima saec. xv: _i_, ut uidetur, a u.
78 tralata
4 _ibi_ ed. Trinc. : _ubi_ ? || _animis_ Lachm. : _amnis_ ? , nisi
quod La1 habet _aius_: _animi_ Scal.
5 _deuoluit iletas_ (_illectas_ Da) _acuto sibi pondere silices_
codd. : _ile_ Lachm. : _icta_ Statius: _illa_ Scal. : _pondere
silicis_ Passeratius: _pondera silice_ Auantius: _ilei a. s.
pondera silice_ Bergk
7 _maculas_ ?
8, 9 _ti(y)mpanum_ ? : corr. Scaliger
9 _tubam_ ? : _typum_ Munro: fort. _tabal_ uel _tablam_: Hesych.
? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ,
? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? .
|| _cibe_(_i_ La1)_les_ GORLa1: _cybel{l}es_ B: _Cybebes_
Bentley || _tua_ Calp. 1481: _tu_ codd.
10 _que_] _quod_ GORVenLaurentiani || _taurei_ Lachm. : _tauri
et_ ?
12 _Ci_(_y_ A)_belles_ OA
13 _dindimenee_ G (sed ut secunda _e_ addita post uideatur), Ven
|| _pecora_ Auantius: _pectora_ ?
14 _alienaque_ ? || post _loca_ codd. addunt _celeri_ quod
uocabulum transferebat omissa _i_ ad finem u. 74 Lachm.
15 _execute_ GO: _execute_ R: _excute_ BLa1Ven
16 _pelage_ Victorius, Bentley: _pellage? i_ Bod. Lat. Class. e. 15
17 _euirastis_ GD: _eiurastis_ a: _euitastis_ ?
18 _aere citatis_ Lachm. : _erocitatis_ O: _crocitatis_ GDAC:
_crocitatis al. ere citatis_ RVen: _erae c. _ Auantius, Bentley
|| _an animum_ ? : _an_ om. h et Bod. Lat. Class. e. 15
19 _cedat al. cedit_ G
20 _cibelles_ O: _cibeles_ GR
23 _menade sui_ ? || _ei derigere_ ?
27 _atris_ ? : _athis_ D || _notha_ O: _nota_ ?
28 _thiasiis_ RBLa1: _thy{a}siis_ G: _thiasis_ O ||
_strepitantibus_ Voss
31 _animam agens_ Lachm. : _animagens_ OCRVen: _anima gens_
BLa1AD et sic G sed hic altera _a_ minore litteris ceteris:
_animo_ uel _animi egens_ Auantius
32 _actis_ ?
33 _iugi_ marg. Bodl. Lat. Class. e. 15: _luci_ ?
34 _properipedem_ Balth. Venator: _propere pedem_ ?
35 _ci_(_y_ B)_belles_ OB
37 _languore_ scripsi: _langore_ codd. quod retinuit Lachm.
38 _abit_ O et Bodl. Lat. Class. e. 15: _abiit_ cett. || _molli_
Festus p. 374 von Ponor: _mollis_ ? || _rabidus_ Festus, GORVen
ACD: _rabidi_ BLa1 Phil.
39 _oris aurei_ p: _horis aureis_ ?
40 _sola dura_ p, Bod. Lat. Class. e. 15: _sol a dura_ G: _sol
adura_ ?
42 _excitam_ Lachm. || _attin_ GORVenC: _athin_ BLa1A
43 _trepidantem_ R || _eum_ La1a et sic nunc R, quamquam potest
ex _cum_ correctum uideri: _cum_ GOVenD et plerique: _quem_
Bentley || _pasitheo_ ?
45 _ipsa_ Al. Guarinus || _attis_ G: _actis_ RVenC: _atris_ O
46 _sineque is_ O: _sineque his_ ?
47 _aestuante rusum_ Victorius: _estuanter usum_ ? || _tetulit_
Calp. 1481: _retulit_ ?
49 _patriam allocuta est ita uoce miseriter_ (_miseritus_
ORBLa1: _miseritus al. miseriter_ G Ven) _maiestas_
(_magestates_ O) _? _ Correxit Auantius in ed. Trinc. _Patriam a.
uoce est ita maesta miseriter_ Calpurnius 1481
50 _genetrix_ G: _genitrix_ ORVen
52 _tetuli_ O: _retuli_ ?
53 _ut caput_ (_d_ R) ? || _stabilia_ O, prius G
54 _et earum ad omnia irem_ ed. Trinc. : _ad inuia irem_ Starkie:
_ut ima ad. _ Postgate
56 _pupula_ D: _popula atte_ (_ate_ D: _acte_ BLa1) ?
58 _hoc_ Carpentoractensis: an _huc_?
60 _g? masiis_ O: _ginnasiis_ B m. pr. , R: _gimnasiis_ C || G
quid habuerit a m. pr. non dispexi, nunc habet _gymnasiis_ ||
_stadioque gymnasi_ Santen: _guminasiis_ ego ed. 1 || Nunc
retinendum puto, sic ut fecit Lachm. , _stadio et gymnasiis_
mutata specie metri cum in hac quoque parte uersus (sic ut in
priore, 54 _et earum omnia adirem_) admissus esset in primo pede
ionicus a minore _st? d? o ? t g? m. nasiis_
61 _a_ C: _ha_ OB: _ah_ GRVenLa1
62 _figuraest_ Lachm. : _figura est_ ? || _non quod obierim_
Statius: _non quid abierim_ ? : _non quod habuerim_ Scaliger:
fort. _adierim_
64 _gymnasei_ Phil. : _gi_(_y_ AC)_mnasti_ ?
66 _corolis_ Calp. 1481: _circulis_ ?
67 _liquendum_ GORCVen || _solo_ ?
68 _ego nec_ ? : _ego ne_ Bod. Lat. Class. e. 15: _ego non_ a:
_ego nunc_ Santen: _egone ut_ Bentley: fort. _egon hic_ h. e. ego
qui talis fui, sc. gymnasei flos, a multis adamatus || _ferar_]
_ferarum_ ?
69 _pars_ G sic scriptum habet ut _rs_ super rasuram sit
70 _niue_ Calp. 1481: _nene_ ? : _ne_ a et Bod. Lat. Class. e. 15
71 _columinibus_ Bod. Lat. Class. e. 15 et p: _columnibus_ ? :
_culminibus_ Bentley: cf. _gymnasiis_ (61)
72 _silui cultrix_ ? || _nemori uagus_ ?
74 _huic_ p: _hinc_ ? : _hic_ Bentley || _sonitus adiit_ ? :
_sonitus citus adiit_ Bentley, Spengel: _sonitus uagus abiit_
Ahlwardt: _sonitus abiit celer_ Lachm. : _s. celer ab. _ Heyse:
_sonus editus ab. _ Froehlich
75 _adauris_ O: _ad aures_ ? : _deorum_ post _aures_ D ||
_referre_ Phil. || _gemitus_ Gul. Wagner: _geminas matris ad
auris_ Lachm. : _dominae matris ad a. _ Busche: _dominae deorum ad
a. _ Richards: fort. _geminans_
76 _ubi_ ?
77 _saeuumque_ Schulze || _pectoris_ ?
78 _agedum inquit_(_d_ Oet Rm. pr. ) _age ferox fac_ (om. BLa1)
_ut hunc furor_ ? || _i_ add. Scaliger; cf. ad 3 || _face_
Palladius, Lachm. || _agitet_ add. ed. Cantabrig. anni 1702: num
_animet_? Nam habet ed. omnium antiquissima _face furor animum
||_ an scribendum erat _ferocem feriat furor animum_? sic
_ferit_ pro _facit_ habet codex Ashburneri xlv. 24
79 _fac ut furoris ictum_ (_ictum? _ R: _ictu_ B) ? : _face_ ed.
illa antiquissima || _uti_ Lachm.
81 _a cede al. age cede_ G, sed post _a_ rasura est || _terga_
Oh: _tergo_ ? || _uerbera_ Calp. 1481: _uerum uera_ ?
82 _fac_ ? : _face_ ed. antiquissima
84 _cibelle_ O: _cibele_ GRB
85 _adhortans_ Ald. 1515: _ad horta lis_ G: _ad ortalis_ R:
_adortalis_ OAVen || _animo_ ?
87 _bumida_ O: _humida_ cett.
88 _teneramque_ Lachm. || _attin_ GO: _actin_ (_-m_ La1) RBLa1
|| _marmora pelagi_ p et Calp. ed. 1481: _marm_(_n_ G)_orea
pelago_ ?
89 _facit_ Calp. 1481: _ficit_ O: _fecit_ ? || _illa_ Lachm.
91 _cibelle_ O: _cibele_ GR || _dindimenei_ G: _dindimei_ ORBLa1
92 _tuos_ scripsi: _tuo_ ? || _era_ O
93 _rabidos_ p: _rapidos_ ?
LXIV
Peliaco quondam prognatae uertice pinus
dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
Phasidos ad fluctus et fines Aeetaeos,
cum lecti iuuenes, Argiuae robora pubis,
auratam optantes Colchis auertere pellem 5
ausi sunt uada salsa cita decurrere puppi,
caerula uerrentes abiegnis aequora palmis.
diua quibus retinens in summis urbibus arces,
ipsa leui fecit uolitantem flamine currum,
pinea coniungens inflexae texta carinae. 10
illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
quae simul ac rostro uentosum proscidit aequor,
tortaque remigio spumis incanuit unda,
emersere feri candenti e gurgite uultus
aequoreae monstrum Nereides admirantes. 15
illa, atque haud alia, uiderunt luce marinas
mortales oculi nudato corpore Nymphas
nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
tum Thetis humanos non despexit hymenaeos, 20
tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
o nimis optato saeclorum tempore nati
heroes, saluete, deum genus! o bona mater!
uos ego saepe meo uos carmine compellabo.
teque adeo eximie taedis felicibus aucte, 25
Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
ipse suos diuum genitor concessit amores.
tene Thetis tenuit pulcerrima Neptunine?
tene suam Tethys concessit ducere neptem,
Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem? 30
quae simul optato finitae tempore luces
aduenere, domum conuentu tota frequentat
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
dona ferunt prae se, declarant gaudia uultu.
deseritur Scyros, linquunt Phthiotica Tempe, 35
Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
Pharsaliam coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
rura colit nemo, mollescunt colla iuuencis,
non humilis curuis purgatur uinea rastris,
non glebam prono conuellit uomere taurus, 40
non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
squalida desertis rubigo infertur aratris.
ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
regia, fulgenti splendent auro atque argento.
candet ebur soliis, collucent pocula mensae, 45
tota domus gaudet regali splendida gaza.
puluinar uero diuae geniale locatur
sedibus in mediis, Indo quod dente politum
tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
haec uestis priscis hominum uariata figuris 50
heroum mira uirtutes indicat arte.
namque fluentisono prospectans litore Diae,
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
indomitos in corde gerens Ariadna furores,
necdum etiam sese quae uisit uisere credit, 55
ut pote fallaci quae tum primum excita somno
desertam in sola miseram se cernat harena.
immemor at iuuenis fugiens pellit uada remis,
irrita uentosae linquens promissa procellae.
quem procul ex alga maestis Minois ocellis, 60
saxea ut effigies bacchantis, prospicit, eheu,
prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
non flauo retinens subtilem uertice mitram,
non contecta leui uelatum pectus amictu,
non tereti strophio lactentis uincta papillas, 65
omnia quae toto delapsa e corpore passim
ipsius ante pedes fluctus salis alludebant.
sed neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
illa uicem curans toto ex te pectore, Theseu,
toto animo, tota pendebat perdita mente. 70
a misera, assiduis quam luctibus externauit
spinosas Erycina serens in pectore curas,
illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
egressus curuis e litoribus Piraei
attigit iniusti regis Cortinia tecta. 75
nam perhibent olim crudeli peste coactam
Androgeoneae poenas exsoluere caedis
electos iuuenes simul et decus innuptarum
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
quis angusta malis cum moenia uexarentur, 80
ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
proicere optauit potius quam talia Cretam
funera Cecropiae nec funera portarentur.
atque ita naue leui nitens ac lenibus auris
magnanimum ad Minoa uenit sedesque superbas. 85
hunc simul ac cupido conspexit lumine uirgo
regia, quam suauis exspirans castus odores
lectulus in molli complexu matris alebat,
quales Eurotae progignunt flumina myrtus,
auraue distinctos educit uerna colores, 90
non prius ex illo flagrantia declinauit
lumina, quam cuncto concepit corpore flammam
funditus atque imis exarsit tota medullis.
heu misere exagitans immiti corde furores
sancte puer, curis hominum qui gaudia misces, 95
quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
qualibus incensam iactastis mente puellam
fluctibus, in flauo saepe hospite suspirantem!
quantos illa tulit languenti corde timores!
quanto saepe magis fulgore expalluit auri! 100
cum saeuum cupiens contra contendere monstrum
aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
non ingrata tamen frustra munuscula diuis
promittens tacito succendit uota labello.
nam uelut in summo quatientem brachia Tauro 105
quercum, aut conigeram sudanti cortice pinum,
indomitus turbo contorquens flamine robur,
eruit (illa procul radicitus exturbata
prona cadit, late quaeuiscumque obuia frangens),
sic domito saeuum prostrauit corpore Theseus 110
nequiquam uanis iactantem cornua uentis.
inde pedem sospes multa cum laude reflexit
errabunda regens tenui uestigia filo,
ne labyrintheis e flexibus egredientem
tecti frustraretur inobseruabilis error. 115
sed quid ego a primo digressus carmine plura
commemorem, ut linquens genitoris filia uultum,
ut consanguineae complexum, ut denique matris,
quae misera in nata deperdita lamentata est,
omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem: 120
aut ut uecta ratis spumosa ad litora Diae,
aut ut eam deuincta lumina somno
liquerit immemori discedens pectore coniunx?
saepe illam perhibent ardenti corde furentem
clarisonas imo fudisse e pectore uoces, 125
ac tum praeruptos tristem conscendere montes,
unde aciem in pelagi uastos protenderet aestus,
tum tremuli salis aduersas procurrere in undas
mollia nudatae tollentem tegmina surae,
atque haec extremis maestam dixisse querellis, 130
frigidulos udo singultus ore cientem.
'sicine me patriis auectam, perfide, ab aris,
perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
sicine discedens neglecto numine diuum,
immemor a deuota domum periuria portas? 135
nullane res potuit crudelis flectere mentis
consilium? tibi nulla fuit clementia praesto,
immite ut nostri uellet miserescere pectus?
at non haec quondam nobis promissa dedisti
uoce: mihi non haec miserae sperare iubebas, 140
sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos,
quae cuncta aerei discerpunt irrita uenti.
tum iam nulla uiro iuranti femina credat,
nulla uiri speret sermones esse fideles;
quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci, 145
nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
dicta nihil metuere, nihil periuria curant.
certe ego te in medio uersantem turbine leti
eripui, et potius germanum amittere creui, 150
quam tibi fallaci supremo in tempore dessem.
pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
praeda, neque iniacta tumulabor mortua terra.
quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
quod mare conceptum spumantibus exspuit undis, 155
quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae uasta Carybdis,
talia qui reddis pro dulci praemia uita?
si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
saeua quod horrebas prisci praecepta parentis,
at tamen in uestras potuisti ducere sedes, 160
quae tibi iucundo famularer serua labore,
candida permulcens liquidis uestigia lymphis,
purpureaue tuum consternens ueste cubile.
sed quid ego ignaris nequiquam conquerar aureis,
externata malo, quae nullis sensibus auctae 165
nec missas audire queunt nec reddere uoces?
ille autem prope iam mediis uersatur in undis,
nec quisquam apparet uacua mortalis in alga.
sic nimis insultans extremo tempore saeua
fors etiam nostris inuidit questibus auris. 170
Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
indomito nec dira ferens stipendia tauro,
perfidus in Creta religasset nauita funem,
nec malus hic celans dulci crudelia forma 175
consilia, in nostris requiesset sedibus hospes!
nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
Idomeneosne petam montes? a gurgite lato
discernens ponti truculentum diuidit aequor.
an patris auxilium sperem? quemne ipsa reliqui 180
respersum iuuenem fraterna caede secuta?
coniugis an fido consoler memet amore?
quine fugit lentos incuruans gurgite remos?
praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
nec patet egressus pelagi cingentibus undis: 185
nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
non tamen ante mihi languescent lumina morte,
nec prius a fesso secedent corpore sensus,
quam iustam a diuis exposcam prodita multam, 190
caelestumque fidem postrema comprecer hora.
quare facta uirum multantes uindice poena,
Eumenides, quibus anguino redimita capillo
frons exspirantis praeportat pectoris iras,
huc huc aduentate, meas audite querellas, 195
quas ego, uae miserae, extremis proferre medullis
cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
quae quoniam uerae nascuntur pectore ab imo,
uos nolite pati nostrum uanescere luctum,
sed quali solam Theseus me mente reliquit, 200
tali mente, deae, funestet seque suosque. '
has postquam maesto profudit pectore uoces,
supplicium saeuis exposcens anxia factis,
annuit inuicto caelestum numine rector.
quo motu tellus atque horrida contremuerunt 205
aequora concussitque micantia sidera mundus.
ipse autem caeca mentem caligine Theseus
consitus oblito dimisit pectore cuncta,
quae mandata prius constanti mente tenebat,
dulcia nec maesto sustollens signa parenti 210
sospitem Erechtheum se ostendit uisere portum.
namque ferunt olim, classi cum moenia diuae
linquentem natum uentis concrederet Aegeus,
talia complexum iuueni mandata dedisse.
'nate mihi longa iucundior unice uita, 215
nate, ego quem in dubios cogor dimittere casus,
reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
quandoquidem fortuna mea ac tua feruida uirtus
eripit inuito mihi te, cui languida nondum
lumina sunt nati cara saturata figura, 220
non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
sed primum multas expromam mente querellas,
canitiem terra atque infuso puluere foedans,
inde infecta uago suspendam lintea malo, 225
nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
carbasus obscurata dicet ferrugine Hibera.
quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
quae nostrum genus, has sedes defendere Erechthi
annuit, ut tauri respergas sanguine dextram, 230
tum uero facito ut memori tibi condita corde
haec uigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas;
ut simul ac nostros inuisent lumina collis,
funestam antennae deponant undique uestem,
candidaque intorti sustollant uela rudentes, 235
quam primum cernens ut laeta gaudia mente
agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet. '
haec mandata prius constanti mente tenentem
Thesea ceu pulsae uentorum flamine nubes
aereum niuei montis liquere cacumen.
potius lacunam indicaui
60 _equom_ T: _(a)equo_ ? || _cum_ B
61 _ipse_ prius om. , postea in marg. add. RVen
62 om. T
63 sic Muretus nisi quod praetulit _patris est_ || _tertia
patris pars est data tertia matri_ T: _tercia pars patri est
data tercia matri_ O: _tertia pars patri data pars data t. m. _
? : _T. pars patris_ Schuler
64 _solit tu est noli tuignare_ T
66 _Kymeno kymene? kymenades . o. kymeneae_ T
LXIII
Super alta uectus Attis celeri rate maria,
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit,
adiitque opaca siluis redimita loca deae,
stimulatus ibi furenti rabie, uagus animis,
deuoluit ile acuto sibi pondere silicis. 5
itaque ut relicta sensit sibi membra sine uiro,
etiam recente terrae sola sanguine maculans,
niueis citata cepit manibus leue typanum,
typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia,
quatiensque terga taurei teneris caua digitis, 10
canere haec suis adorta est tremebunda comitibus.
agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindimenae dominae uaga pecora,
aliena quae petentes uelut exules loca,
sectam meam exsecutae duce me mihi comites, 15
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi,
et corpus euirastis Veneris nimio odio;
hilarate aere citatis erroribus animum.
mora tarda mente cedat: simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae, 20
ubi cymbalum sonat uox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curuo graue calamo,
ubi capita Maenades ui iaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi sueuit illa diuae uolitare uaga cohors, 25
quo nos decet citatis celerare tripudiis.
simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,
thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
leue tympanum remugit, caua cymbala recrepant,
uiridem citus adit Idam properante pede chorus. 30
furibunda simul anhelans uaga uadit animam agens
comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
ueluti iuuenca uitans onus indomita iugi:
rapidae ducem secuntur Gallae properipedem.
itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae, 35
nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
piger his labante languore oculos sopor operit:
abit in quiete molli rabidus furor animi.
sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
lustrauit aethera album, sola dura, mare ferum, 40
pepulitque noctis umbras uegetis sonipedibus,
ibi Somnus excitum Attin fugiens citus abiit:
trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
ita de quiete molli rapida sine rabie
simul ipse pectore Attis sua facta recoluit, 45
liquidaque mente uidit sine queis ubique foret,
animo aestuante rusum reditum ad uada tetulit.
ibi maria uasta uisens lacrimantibus oculis,
patriam allocuta maestast ita uoce miseriter.
'patria o mei creatrix, patria o mea genetrix, 50
ego quam miser relinquens, dominos ut herifugae
famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem,
et earum omnia adirem furibunda latibula,
ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor? 55
cupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem,
rabie fera carens dum breue tempus animus est.
egone a mea remota haec ferar in nemora domo?
patria, bonis, amicis, genitoribus abero?
abero foro, palaestra, stadio et gymnasiis? 60
miser a miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
quod enim genus figuraest, ego non quod obierim?
ego mulier, ego adolescens, ego ephebus, ego puer,
ego gymnasei fui flos, ego eram decus olei:
mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida, 65
mihi floridis corollis redimita domus erat,
linquendum ubi esset orto mihi Sole cubiculum.
ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?
ego Maenas, ego mei pars, ego uir sterilis ero?
ego uiridis algida Idae niue amicta loca colam? 70
ego uitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
ubi cerua siluicultrix, ubi aper nemoriuagus?
iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet. '
roseis ut huic labellis sonitus citus abiit,
geminas deorum ad auris noua nuntia referens, 75
ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus
laeuumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
'agedum' inquit 'age ferox i, face ut hunc furor agitet,
face uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
mea libere nimis qui fugere imperia cupit. 80
age caede terga cauda, tua uerbera patere,
face cuncta mugienti fremitu loca retonent,
rutilam ferox torosa ceruice quate iubam. '
ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo, 85
uadit, fremit, refringit uirgulta pede uago.
at ubi umida albicantis loca litoris adiit,
tenerumque uidit Attin prope marmora pelagei,
facit impetum: ille demens fugit in nemora fera:
ibi semper omne uitae spatium famula fuit. 90
dea, magna dea, Cybelle, dea, domina Dindimei,
procul a mea tuos sit furor omnis, hera, domo:
alios age incitatos, alios age rabidos.
LXIII _DE BERECINTHIA ET ATHI_ ? : nullum spatium in O
1 _Attis_ Marius Victorinus 212 Gaisford, 154 Keil: _actis_ ? :
_athis_ AD || _celeri_ Terent. Maur. 2899 et Victorinus:
_celere_ ?
2 _ut_ om. Caesius Bassus 262 K.
3 _loca dee i_ ed. antiquissima saec. xv: _i_, ut uidetur, a u.
78 tralata
4 _ibi_ ed. Trinc. : _ubi_ ? || _animis_ Lachm. : _amnis_ ? , nisi
quod La1 habet _aius_: _animi_ Scal.
5 _deuoluit iletas_ (_illectas_ Da) _acuto sibi pondere silices_
codd. : _ile_ Lachm. : _icta_ Statius: _illa_ Scal. : _pondere
silicis_ Passeratius: _pondera silice_ Auantius: _ilei a. s.
pondera silice_ Bergk
7 _maculas_ ?
8, 9 _ti(y)mpanum_ ? : corr. Scaliger
9 _tubam_ ? : _typum_ Munro: fort. _tabal_ uel _tablam_: Hesych.
? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ,
? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? .
|| _cibe_(_i_ La1)_les_ GORLa1: _cybel{l}es_ B: _Cybebes_
Bentley || _tua_ Calp. 1481: _tu_ codd.
10 _que_] _quod_ GORVenLaurentiani || _taurei_ Lachm. : _tauri
et_ ?
12 _Ci_(_y_ A)_belles_ OA
13 _dindimenee_ G (sed ut secunda _e_ addita post uideatur), Ven
|| _pecora_ Auantius: _pectora_ ?
14 _alienaque_ ? || post _loca_ codd. addunt _celeri_ quod
uocabulum transferebat omissa _i_ ad finem u. 74 Lachm.
15 _execute_ GO: _execute_ R: _excute_ BLa1Ven
16 _pelage_ Victorius, Bentley: _pellage? i_ Bod. Lat. Class. e. 15
17 _euirastis_ GD: _eiurastis_ a: _euitastis_ ?
18 _aere citatis_ Lachm. : _erocitatis_ O: _crocitatis_ GDAC:
_crocitatis al. ere citatis_ RVen: _erae c. _ Auantius, Bentley
|| _an animum_ ? : _an_ om. h et Bod. Lat. Class. e. 15
19 _cedat al. cedit_ G
20 _cibelles_ O: _cibeles_ GR
23 _menade sui_ ? || _ei derigere_ ?
27 _atris_ ? : _athis_ D || _notha_ O: _nota_ ?
28 _thiasiis_ RBLa1: _thy{a}siis_ G: _thiasis_ O ||
_strepitantibus_ Voss
31 _animam agens_ Lachm. : _animagens_ OCRVen: _anima gens_
BLa1AD et sic G sed hic altera _a_ minore litteris ceteris:
_animo_ uel _animi egens_ Auantius
32 _actis_ ?
33 _iugi_ marg. Bodl. Lat. Class. e. 15: _luci_ ?
34 _properipedem_ Balth. Venator: _propere pedem_ ?
35 _ci_(_y_ B)_belles_ OB
37 _languore_ scripsi: _langore_ codd. quod retinuit Lachm.
38 _abit_ O et Bodl. Lat. Class. e. 15: _abiit_ cett. || _molli_
Festus p. 374 von Ponor: _mollis_ ? || _rabidus_ Festus, GORVen
ACD: _rabidi_ BLa1 Phil.
39 _oris aurei_ p: _horis aureis_ ?
40 _sola dura_ p, Bod. Lat. Class. e. 15: _sol a dura_ G: _sol
adura_ ?
42 _excitam_ Lachm. || _attin_ GORVenC: _athin_ BLa1A
43 _trepidantem_ R || _eum_ La1a et sic nunc R, quamquam potest
ex _cum_ correctum uideri: _cum_ GOVenD et plerique: _quem_
Bentley || _pasitheo_ ?
45 _ipsa_ Al. Guarinus || _attis_ G: _actis_ RVenC: _atris_ O
46 _sineque is_ O: _sineque his_ ?
47 _aestuante rusum_ Victorius: _estuanter usum_ ? || _tetulit_
Calp. 1481: _retulit_ ?
49 _patriam allocuta est ita uoce miseriter_ (_miseritus_
ORBLa1: _miseritus al. miseriter_ G Ven) _maiestas_
(_magestates_ O) _? _ Correxit Auantius in ed. Trinc. _Patriam a.
uoce est ita maesta miseriter_ Calpurnius 1481
50 _genetrix_ G: _genitrix_ ORVen
52 _tetuli_ O: _retuli_ ?
53 _ut caput_ (_d_ R) ? || _stabilia_ O, prius G
54 _et earum ad omnia irem_ ed. Trinc. : _ad inuia irem_ Starkie:
_ut ima ad. _ Postgate
56 _pupula_ D: _popula atte_ (_ate_ D: _acte_ BLa1) ?
58 _hoc_ Carpentoractensis: an _huc_?
60 _g? masiis_ O: _ginnasiis_ B m. pr. , R: _gimnasiis_ C || G
quid habuerit a m. pr. non dispexi, nunc habet _gymnasiis_ ||
_stadioque gymnasi_ Santen: _guminasiis_ ego ed. 1 || Nunc
retinendum puto, sic ut fecit Lachm. , _stadio et gymnasiis_
mutata specie metri cum in hac quoque parte uersus (sic ut in
priore, 54 _et earum omnia adirem_) admissus esset in primo pede
ionicus a minore _st? d? o ? t g? m. nasiis_
61 _a_ C: _ha_ OB: _ah_ GRVenLa1
62 _figuraest_ Lachm. : _figura est_ ? || _non quod obierim_
Statius: _non quid abierim_ ? : _non quod habuerim_ Scaliger:
fort. _adierim_
64 _gymnasei_ Phil. : _gi_(_y_ AC)_mnasti_ ?
66 _corolis_ Calp. 1481: _circulis_ ?
67 _liquendum_ GORCVen || _solo_ ?
68 _ego nec_ ? : _ego ne_ Bod. Lat. Class. e. 15: _ego non_ a:
_ego nunc_ Santen: _egone ut_ Bentley: fort. _egon hic_ h. e. ego
qui talis fui, sc. gymnasei flos, a multis adamatus || _ferar_]
_ferarum_ ?
69 _pars_ G sic scriptum habet ut _rs_ super rasuram sit
70 _niue_ Calp. 1481: _nene_ ? : _ne_ a et Bod. Lat. Class. e. 15
71 _columinibus_ Bod. Lat. Class. e. 15 et p: _columnibus_ ? :
_culminibus_ Bentley: cf. _gymnasiis_ (61)
72 _silui cultrix_ ? || _nemori uagus_ ?
74 _huic_ p: _hinc_ ? : _hic_ Bentley || _sonitus adiit_ ? :
_sonitus citus adiit_ Bentley, Spengel: _sonitus uagus abiit_
Ahlwardt: _sonitus abiit celer_ Lachm. : _s. celer ab. _ Heyse:
_sonus editus ab. _ Froehlich
75 _adauris_ O: _ad aures_ ? : _deorum_ post _aures_ D ||
_referre_ Phil. || _gemitus_ Gul. Wagner: _geminas matris ad
auris_ Lachm. : _dominae matris ad a. _ Busche: _dominae deorum ad
a. _ Richards: fort. _geminans_
76 _ubi_ ?
77 _saeuumque_ Schulze || _pectoris_ ?
78 _agedum inquit_(_d_ Oet Rm. pr. ) _age ferox fac_ (om. BLa1)
_ut hunc furor_ ? || _i_ add. Scaliger; cf. ad 3 || _face_
Palladius, Lachm. || _agitet_ add. ed. Cantabrig. anni 1702: num
_animet_? Nam habet ed. omnium antiquissima _face furor animum
||_ an scribendum erat _ferocem feriat furor animum_? sic
_ferit_ pro _facit_ habet codex Ashburneri xlv. 24
79 _fac ut furoris ictum_ (_ictum? _ R: _ictu_ B) ? : _face_ ed.
illa antiquissima || _uti_ Lachm.
81 _a cede al. age cede_ G, sed post _a_ rasura est || _terga_
Oh: _tergo_ ? || _uerbera_ Calp. 1481: _uerum uera_ ?
82 _fac_ ? : _face_ ed. antiquissima
84 _cibelle_ O: _cibele_ GRB
85 _adhortans_ Ald. 1515: _ad horta lis_ G: _ad ortalis_ R:
_adortalis_ OAVen || _animo_ ?
87 _bumida_ O: _humida_ cett.
88 _teneramque_ Lachm. || _attin_ GO: _actin_ (_-m_ La1) RBLa1
|| _marmora pelagi_ p et Calp. ed. 1481: _marm_(_n_ G)_orea
pelago_ ?
89 _facit_ Calp. 1481: _ficit_ O: _fecit_ ? || _illa_ Lachm.
91 _cibelle_ O: _cibele_ GR || _dindimenei_ G: _dindimei_ ORBLa1
92 _tuos_ scripsi: _tuo_ ? || _era_ O
93 _rabidos_ p: _rapidos_ ?
LXIV
Peliaco quondam prognatae uertice pinus
dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
Phasidos ad fluctus et fines Aeetaeos,
cum lecti iuuenes, Argiuae robora pubis,
auratam optantes Colchis auertere pellem 5
ausi sunt uada salsa cita decurrere puppi,
caerula uerrentes abiegnis aequora palmis.
diua quibus retinens in summis urbibus arces,
ipsa leui fecit uolitantem flamine currum,
pinea coniungens inflexae texta carinae. 10
illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
quae simul ac rostro uentosum proscidit aequor,
tortaque remigio spumis incanuit unda,
emersere feri candenti e gurgite uultus
aequoreae monstrum Nereides admirantes. 15
illa, atque haud alia, uiderunt luce marinas
mortales oculi nudato corpore Nymphas
nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
tum Thetis humanos non despexit hymenaeos, 20
tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
o nimis optato saeclorum tempore nati
heroes, saluete, deum genus! o bona mater!
uos ego saepe meo uos carmine compellabo.
teque adeo eximie taedis felicibus aucte, 25
Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
ipse suos diuum genitor concessit amores.
tene Thetis tenuit pulcerrima Neptunine?
tene suam Tethys concessit ducere neptem,
Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem? 30
quae simul optato finitae tempore luces
aduenere, domum conuentu tota frequentat
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
dona ferunt prae se, declarant gaudia uultu.
deseritur Scyros, linquunt Phthiotica Tempe, 35
Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
Pharsaliam coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
rura colit nemo, mollescunt colla iuuencis,
non humilis curuis purgatur uinea rastris,
non glebam prono conuellit uomere taurus, 40
non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
squalida desertis rubigo infertur aratris.
ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
regia, fulgenti splendent auro atque argento.
candet ebur soliis, collucent pocula mensae, 45
tota domus gaudet regali splendida gaza.
puluinar uero diuae geniale locatur
sedibus in mediis, Indo quod dente politum
tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
haec uestis priscis hominum uariata figuris 50
heroum mira uirtutes indicat arte.
namque fluentisono prospectans litore Diae,
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
indomitos in corde gerens Ariadna furores,
necdum etiam sese quae uisit uisere credit, 55
ut pote fallaci quae tum primum excita somno
desertam in sola miseram se cernat harena.
immemor at iuuenis fugiens pellit uada remis,
irrita uentosae linquens promissa procellae.
quem procul ex alga maestis Minois ocellis, 60
saxea ut effigies bacchantis, prospicit, eheu,
prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
non flauo retinens subtilem uertice mitram,
non contecta leui uelatum pectus amictu,
non tereti strophio lactentis uincta papillas, 65
omnia quae toto delapsa e corpore passim
ipsius ante pedes fluctus salis alludebant.
sed neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
illa uicem curans toto ex te pectore, Theseu,
toto animo, tota pendebat perdita mente. 70
a misera, assiduis quam luctibus externauit
spinosas Erycina serens in pectore curas,
illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
egressus curuis e litoribus Piraei
attigit iniusti regis Cortinia tecta. 75
nam perhibent olim crudeli peste coactam
Androgeoneae poenas exsoluere caedis
electos iuuenes simul et decus innuptarum
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
quis angusta malis cum moenia uexarentur, 80
ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
proicere optauit potius quam talia Cretam
funera Cecropiae nec funera portarentur.
atque ita naue leui nitens ac lenibus auris
magnanimum ad Minoa uenit sedesque superbas. 85
hunc simul ac cupido conspexit lumine uirgo
regia, quam suauis exspirans castus odores
lectulus in molli complexu matris alebat,
quales Eurotae progignunt flumina myrtus,
auraue distinctos educit uerna colores, 90
non prius ex illo flagrantia declinauit
lumina, quam cuncto concepit corpore flammam
funditus atque imis exarsit tota medullis.
heu misere exagitans immiti corde furores
sancte puer, curis hominum qui gaudia misces, 95
quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
qualibus incensam iactastis mente puellam
fluctibus, in flauo saepe hospite suspirantem!
quantos illa tulit languenti corde timores!
quanto saepe magis fulgore expalluit auri! 100
cum saeuum cupiens contra contendere monstrum
aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
non ingrata tamen frustra munuscula diuis
promittens tacito succendit uota labello.
nam uelut in summo quatientem brachia Tauro 105
quercum, aut conigeram sudanti cortice pinum,
indomitus turbo contorquens flamine robur,
eruit (illa procul radicitus exturbata
prona cadit, late quaeuiscumque obuia frangens),
sic domito saeuum prostrauit corpore Theseus 110
nequiquam uanis iactantem cornua uentis.
inde pedem sospes multa cum laude reflexit
errabunda regens tenui uestigia filo,
ne labyrintheis e flexibus egredientem
tecti frustraretur inobseruabilis error. 115
sed quid ego a primo digressus carmine plura
commemorem, ut linquens genitoris filia uultum,
ut consanguineae complexum, ut denique matris,
quae misera in nata deperdita lamentata est,
omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem: 120
aut ut uecta ratis spumosa ad litora Diae,
aut ut eam deuincta lumina somno
liquerit immemori discedens pectore coniunx?
saepe illam perhibent ardenti corde furentem
clarisonas imo fudisse e pectore uoces, 125
ac tum praeruptos tristem conscendere montes,
unde aciem in pelagi uastos protenderet aestus,
tum tremuli salis aduersas procurrere in undas
mollia nudatae tollentem tegmina surae,
atque haec extremis maestam dixisse querellis, 130
frigidulos udo singultus ore cientem.
'sicine me patriis auectam, perfide, ab aris,
perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
sicine discedens neglecto numine diuum,
immemor a deuota domum periuria portas? 135
nullane res potuit crudelis flectere mentis
consilium? tibi nulla fuit clementia praesto,
immite ut nostri uellet miserescere pectus?
at non haec quondam nobis promissa dedisti
uoce: mihi non haec miserae sperare iubebas, 140
sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos,
quae cuncta aerei discerpunt irrita uenti.
tum iam nulla uiro iuranti femina credat,
nulla uiri speret sermones esse fideles;
quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci, 145
nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
dicta nihil metuere, nihil periuria curant.
certe ego te in medio uersantem turbine leti
eripui, et potius germanum amittere creui, 150
quam tibi fallaci supremo in tempore dessem.
pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
praeda, neque iniacta tumulabor mortua terra.
quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
quod mare conceptum spumantibus exspuit undis, 155
quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae uasta Carybdis,
talia qui reddis pro dulci praemia uita?
si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
saeua quod horrebas prisci praecepta parentis,
at tamen in uestras potuisti ducere sedes, 160
quae tibi iucundo famularer serua labore,
candida permulcens liquidis uestigia lymphis,
purpureaue tuum consternens ueste cubile.
sed quid ego ignaris nequiquam conquerar aureis,
externata malo, quae nullis sensibus auctae 165
nec missas audire queunt nec reddere uoces?
ille autem prope iam mediis uersatur in undis,
nec quisquam apparet uacua mortalis in alga.
sic nimis insultans extremo tempore saeua
fors etiam nostris inuidit questibus auris. 170
Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
indomito nec dira ferens stipendia tauro,
perfidus in Creta religasset nauita funem,
nec malus hic celans dulci crudelia forma 175
consilia, in nostris requiesset sedibus hospes!
nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
Idomeneosne petam montes? a gurgite lato
discernens ponti truculentum diuidit aequor.
an patris auxilium sperem? quemne ipsa reliqui 180
respersum iuuenem fraterna caede secuta?
coniugis an fido consoler memet amore?
quine fugit lentos incuruans gurgite remos?
praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
nec patet egressus pelagi cingentibus undis: 185
nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
non tamen ante mihi languescent lumina morte,
nec prius a fesso secedent corpore sensus,
quam iustam a diuis exposcam prodita multam, 190
caelestumque fidem postrema comprecer hora.
quare facta uirum multantes uindice poena,
Eumenides, quibus anguino redimita capillo
frons exspirantis praeportat pectoris iras,
huc huc aduentate, meas audite querellas, 195
quas ego, uae miserae, extremis proferre medullis
cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
quae quoniam uerae nascuntur pectore ab imo,
uos nolite pati nostrum uanescere luctum,
sed quali solam Theseus me mente reliquit, 200
tali mente, deae, funestet seque suosque. '
has postquam maesto profudit pectore uoces,
supplicium saeuis exposcens anxia factis,
annuit inuicto caelestum numine rector.
quo motu tellus atque horrida contremuerunt 205
aequora concussitque micantia sidera mundus.
ipse autem caeca mentem caligine Theseus
consitus oblito dimisit pectore cuncta,
quae mandata prius constanti mente tenebat,
dulcia nec maesto sustollens signa parenti 210
sospitem Erechtheum se ostendit uisere portum.
namque ferunt olim, classi cum moenia diuae
linquentem natum uentis concrederet Aegeus,
talia complexum iuueni mandata dedisse.
'nate mihi longa iucundior unice uita, 215
nate, ego quem in dubios cogor dimittere casus,
reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
quandoquidem fortuna mea ac tua feruida uirtus
eripit inuito mihi te, cui languida nondum
lumina sunt nati cara saturata figura, 220
non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
sed primum multas expromam mente querellas,
canitiem terra atque infuso puluere foedans,
inde infecta uago suspendam lintea malo, 225
nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
carbasus obscurata dicet ferrugine Hibera.
quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
quae nostrum genus, has sedes defendere Erechthi
annuit, ut tauri respergas sanguine dextram, 230
tum uero facito ut memori tibi condita corde
haec uigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas;
ut simul ac nostros inuisent lumina collis,
funestam antennae deponant undique uestem,
candidaque intorti sustollant uela rudentes, 235
quam primum cernens ut laeta gaudia mente
agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet. '
haec mandata prius constanti mente tenentem
Thesea ceu pulsae uentorum flamine nubes
aereum niuei montis liquere cacumen.
