'
hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
dextram sternuit approbationem.
hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
dextram sternuit approbationem.
Latin - Catullus
c?
_ C
20 _et_] _e_ O
XXXVIII
Malest, Cornifici, tuo Catullo,
malest, me hercule ? et? laboriose,
et magis magis in dies et horas.
quem tu, quod minimum facillimumque est,
qua solatus es allocutione? 5
irascor tibi. sic meos amores?
paulum quid lubet allocutionis,
maestius lacrimis Simonideis.
XXXVIII cum XXXVII continuant ? : spatium in O non est
1 _Male est si carnifici_ ? praeter R: R habet _Male est si
carnifici_ suprascriptum his _M? le est. ? ? e ? st s? carnifici_
cuius deformati uersus principio _va-_, fini _cat_ adscriptum
est: _Cornifici_ Palladius
2 _male si_ GO: _male est. . . si_ R: _male est si_ VenBLa1ACa _me
hercule et l. _ ? : _me h. et est l. _ Sillig: _me h. ei et l. _
Lachm. : num _me h. mi et l. _?
4 in Laurentiano 33. 12 sic scriptus est
quem tu quod minimum
facilimumque est
quo indicio mancum declaratur poema
5 _aloc. _ OLa1B
7 _aloc. _ O
8 _maius est_ Morgenstern, distractis scilicet litteris _MA EST
IVS_
Post 8 Froehlich subiungendos putauit ii. 11-13 '_Tam gratum est
mihi quam ferunt puellae Pernici aureolum fuisse malum, Quod
zonam soluit diu ligatam. _'
XXXIX
Egnatius, quod candidos habet dentes,
renidet usque quaque: sei ad rei uentum est
subsellium, cum orator excitat fletum,
renidet ille: si ad pii rogum fili
lugetur, orba cum flet unicum mater, 5
renidet ille: quidquid est, ubicumque est,
quodcumque agit, renidet: hunc habet morbum,
neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
quare monendum test mihi, bone Egnati.
si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs, 10
aut parcus Vmber aut obesus Etruscus,
aut Lanuinus ater atque dentatus,
aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
aut qui lubet, qui puriter lauit dentes,
tamen renidere usque quaque te nollem: 15
nam risu inepto res ineptior nulla est.
nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
dentem atque russam defricare gingiuam,
ut quo iste uester expolitior dens est, 20
hoc te amplius bibisse praedicet loti.
XXXIX cum XXXVIII continuant ?
2 _sei_ O et Laur. 33. 12 quod non ausus sum immutare: _seu al.
sei_ RVen: _seu_ G et plerique
3 _subs_(_sc_ O)_ellum cum excitat_ (_recitat_ AC) _orator_ ?
4, 5 om. Dh
4 _pii_ BLa1: _pii al. impii_ GRVen: _impii_ O || _rogum_ BD et
Santenianus: _regum_ ? || _filii_ ?
6 _quicquid_ ?
8 _nec urbanum_ O
9 _test_] _est_ codd. _te_ add. Spengel, _est te_ Baehrens ||
_monendus es_ Calp. 1481
11 _parcus_ ? : _parthus_ cod. Ashburneri: _porcus_ h et
Brixianus, Scaliger ex coniectura: _pinguis_ Gloss. Vatic. in
Maii Class. Auct. VII. 574 _Pinguis grassus. Nam obesus plus est
quam pinguis. Catullus ait Aut pinguis ubera aut obesus et
prossus_: _fartus_ Balth. Venator: _pastus_ Voss: _crassus_
Loewe: num _spurcus_?
12 _lanuinus_ D et fortasse R: _lamiuinus_ GOB
13 _ut_ Dah: _aut_ ?
14 _pariter uel puriter_ RVen
16 Extat apud Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral.
Notabil. p. iiii. 4. 8
17 _es_ add. Conr. de Allio: om. codices
18 _quique mixit_ O: _min? it_ (suprascr. _x_) B: _minsit_ D et
cod. Ashburneri
19 _russam_ a, Apuleius Apol. vi: _rusam_ ? : _rufam_ cod. Ashb.
|| _pumicare_ Apuleius
20 _noster_ Oa || _expolitor al. tior_ BRVen: _expolitor_ OLa1
21 _lotus_ ? : _lotum_ h et cod. Ashburneri
XL
Quaenam te mala mens, miselle Rauide,
agit praecipitem in meos iambos?
quis deus tibi non bene aduocatus
uecordem parat excitare rixam?
an ut peruenias in ora uulgi? 5
quid uis? qua lubet esse notus optas?
eris, quandoquidem meos amores
cum longa uoluisti amare poena.
XL _AD RAVIDVM_ ? : nullum spatium in O
1 _Raude_ Faernus, L. Mueller
3 _deus_ om. B: _dens_ OA || _auocatus_ (suprascr. _d_) G:
_auoc. _ ORBLa1Ch
5 _peruenias_ p: _perueniamus_ ? Versum adulterinum ratus est
Schmidt; sed _in ora uulgi_ uidetur imitatus Henricus Allocut.
ad librum 29 Traube (Poet. Lat. aeui Carolini III, p. 437) _et
ni proripias in ora uulgi_
6 _cuiuis_ Voss
8 _pena_ Oa Laur. 33. 12: _poema al. pena(? _ R) GRVen
XLI
Ameana puella defututa
tota milia me decem poposcit,
ista turpiculo puella naso,
decoctoris amica Formiani.
propinqui, quibus est puella curae, 5
amicos medicosque conuocate:
non est sana puella, nec rogare
qualis sit solet aes imaginosum.
XLI cum XL continuant codices
1 _A mean a_ O: _A me an a_ GRBVen || Id pro _Ammiana_ rustice
dictum putabat Froehner: _Anne sana_ Conr. de Allio et K. P.
Schulze: _Ametina_ Haupt: _Anniana_ Schwabe || _defututa_ DOG:
_defutura_ cett.
5 _puella_ AC: _puelle_ ?
6 _conuocare_ ? : _conuacate_ C
7 _rogate_ ACa Lachm.
8 _olet_ AC _aes_ Froehlich: _et_ ? : _en imaginosam_ Doering ||
_nec rogare qualis sit solet Ammiana nasum_ R. Y. Tyrrell: fort.
_nec rogate qualis: sic olet aes imaginosum_
XLII
Adeste, hendecasyllabi, quot estis
omnes undique, quotquot estis omnes.
iocum me putat esse moecha turpis,
et negat mihi uestra reddituram
pugillaria, si pati potestis. 5
persequamur eam, et reflagitemus.
quae sit, quaeritis. illa, quam uidetis
turpe incedere, mimice ac moleste
ridentem catuli ore Gallicani.
circumsistite eam, et reflagitate, 10
'moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos. '
non assis facis? o lutum, lupanar,
aut si perditius potes quid esse.
sed non est tamen hoc satis putandum. 15
quod si non aliud potest, ruborem
ferreo canis exprimamus ore.
conclamate iterum altiore uoce
'moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha codicillos,' 20
sed nil proficimus, nihil mouetur.
mutanda est ratio modusque uobis,
siquid proficere amplius potestis,
'pudica et proba, redde codicillos. '
XLII cum XLI continuant codices
1 _endecha sillabi_ GORVen _quot estis omnes_] Carm. Epigr.
1504. 13 Buech. _quot est[is om]nes_
3 _locum al. iocum_ GBRVen: _locum_ OLa1
4 _uestra_ ? : _nostra_ ed. Trinc. Auantii
5 Charis. 97. 12 Keil '_Haec pugillaria saepius neutraliter
dicit idem Catullus in hendecasyllabis. _'
7 _illa_ OBah Laurentiani: _illam_ GACD et R m. pr. : _illam al.
illa_ Ven
8 _mimice_ Turnebus: _mirmice_ (_mirinice_ O) ? : _mimicae_ Phil.
( Bod. Lat. Class. e. 17) Post _moleste_ distinguit Giri
9 _catulli_ ?
12 om. Dh et R, sed in R postea sic additus est uersui 11 ut
unam lineam ambo continuarent
13 _facit_ Schmidt, Halbertsma
14 _potes_ GORVen, Laur. 33. 12. cod. Ashburneri, _potest_ La1CDa
et plerique
15 _tamen hoc satis_ GODh: _tamen satis hoc_ (_haec_ Ca)
RVenBLa1Ca: _satis tamen hoc_ A
16 _pote, ut_ uel _potest, ruborem Ferreo ut canis e. o. _ Munro:
_pote ut_ iam coni. Pleitner
17 _ferre/o/_ Gr: _ferre o_ OBLa1ACa
21-24 om. a
21 _nichil proficimus, nil mouetur_ GD, sed hic sine spatio:
_nihil pr. nihil m. _ ?
22 _uobis_ marg. p: _nobis_ ?
XLIII
Salue, nec minimo puella naso,
nec bello pede nec nigris ocellis,
nec longis digitis nec ore sicco,
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani. 5
ten prouincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum!
XLIII cum XLII continuant codices
1 _nimio_ Scaliger ex cod. Cuiaciano (p)
5 ex XLI. 4 inlatum ratus est Iacobus Mowat Cantabrigiensis
6 _prouintia_ BRh
8 _o sedum_ OB || _insapiens ? ,_ Ernstius Var. Obseruat. i. 15:
_insipiens_ a, Muretus || _atque_ GVen
XLIV
O funde noster seu Sabine seu Tiburs,
(nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est
cordi Catullum laedere: at quibus cordi est,
quouis Sabinum pignore esse contendunt)
sed seu Sabine siue uerius Tiburs, 5
fui libenter in tua suburbana
uilla, malamque pectore exspui tussim,
non inmerenti quam mihi meus uenter,
dum sumptuosas appeto, dedit, cenas.
nam, Sestianus dum uolo esse conuiua, 10
orationem in Antium petitorem
plenam ueneni et pestilentiae legi.
hic me grauedo frigida et frequens tussis
quassauit usque dum in tuum sinum fugi,
et me recuraui otioque et urtica. 15
quare refectus maximas tibi grates
ago, meum quod non es ulta peccatum.
nec deprecor iam, si nefaria scripta
Sesti recepso, quin grauedinem et tussim
non mihi, sed ipsi Sestio ferat frigus, 20
qui tunc uocat me, cum malum librum legi.
XLIV cum XLIII continuant ?
2 _cum_ erasum ante _quibus_ G
4 _pignore_ ACha: _pignoris_ ?
7 _uilla_] _uilam_ cod. Ashburneri || _malamque_ Ald. I:
_aliamque_ codd. || _exspui_ scripsi: _expui tussim_ Scaliger:
_expulsus sim_ ? : _expuli t. _ Auantius
8 _meus uenter_ Faernus: _mens uertur_ GORVenLa1C: _uertitur
mens al. uertur_ B: _mens uertetur_ cod. Ashburneri
10 _fest. _ O || _conuiu? a_ R: _conuiuia_ pr. Ven
11 _orationem_ (_-ne_ O) _minantium petitorum_ (_-rem_ O:
_petitor? m_ (suprascr. _u_) R) ? : correxit Faernus
13 _hoc_ O || _grauedo_ ACa: _grauido_ GORVenBLa1D
15 _ocimoque_ Muretus
17 _que_ BLa1
19 _sesti recepso_ Palladius: _sestire cepso_ ? || _quin_ a:
_qui_ ? || _grauedinem_ ?
20 _mi_ a, Auantius || _Sectio_ GOLa1: _sectio al. sestio_ Ven:
_sextio_ Ba
21 _legi_ Lachm. : _legit_ ? : _legit librum_ Ald. I
XLV
Acmen Septimios suos amore
tenens in gremio 'mea' inquit 'Acme,
ni te perdite amo atque amare porro
omnes sum assidue paratus annos
quantum qui pote plurimum perire, 5
solus in Libya Indiaque tosta
caesio ueniam obuius leoni.
'
hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
dextram sternuit approbationem.
at Acme leuiter caput reflectens, 10
et dulcis pueri ebrios ocellos
illo purpureo ore suauiata,
'sic,' inquit 'mea uita Septimille,
huic uni domino usque seruiamus,
ut multo mihi maior acriorque 15
ignis mollibus ardet in medullis. '
hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
dextram sternuit approbationem.
nunc ab auspicio bono profecti
mutuis animis amant amantur. 20
unam Septimios misellus Acmen
mauult quam Syrias Britanniasque:
uno in Septimio fidelis Acme
facit delicias libidinisque.
quis ullos homines beatiores 25
uidit, quis Venerem auspicatiorem?
XLV cum XLIV continuant ?
1 _Ac men_ GRBVen: _Agmen_ AC || _Septimios_ O: _Septimos_ GB
(m. pr. ) La1RVen
3 _perditi_ ?
5 _qui pote_ Calp. 1481: _qui potest_ ? : num _quist pote_?
7 _cesio_ GORVen
8, 9 _sinistra ut ante dextra st. approbatione_ ? : _sinister
ante_ Voss: _sinister astans_ Munro: _sinistra amanti_
Macnaghten
9 _dextram_ ap
10 _at Acme_ Calp. 1481: _ad hanc_ (_hac_ O) _me_ ? , nisi quod R
habet _at_ sed ut uidetur super rasuram
12 _suauiata_ a: _sauiata_ AC: _saniata_ GOBLa1 DVen
13 _septimille_ BLa1D: _septinulle_ GO: _septimille al.
septinuelle_ RVen
14 Post _uni_ solito maius spatium est in G || _uno_ Bhp
17 _sinistrauit ante_ ? : corr. ACDa
21 _Septumius_ ? || _agmen_ ?
22 _sy_(_i_ O)_riasque_ GORVenBLa1
24 _libidinesque_ ex _-nisque_ R
XLVI
Iam uer egelidos refert tepores,
iam caeli furor aequinoctialis
iucundis Zephyri silescit aureis.
linquantur Phrygii, Catulle, campi
Nicaeaeque ager uber aestuosae: 5
ad claras Asiae uolemus urbes.
iam mens praetrepidans auet uagari,
iam laeti studio pedes uigescunt.
o dulces comitum ualete coetus,
longe quos simul a domo profectos 10
diuersae uariae uiae reportant.
XLVI cum XLV continuant codices
1 _uere gelidos_ ?
3 _ioc. _ ? || _aureis_ GOVen: _aureis_ RBC
4 _liquantur_ OD || _catule_ OLa1
5 _ager_ (_acer_ BLa) _ruber estuore_ ?
6 _claras_] _c_ super rasuram R
10 _quos_ R (ex _q{o}? _ factum est _q{o}? _), D: _quo_
GOBLa1Ch: _que_ Aa
11 sic Victorius || _diuerse uarie_ GORVen: _diuerse uariae_ B
m. pr. : _maria et_ Palmer
XLVII
Porci et Socration, duae sinistrae
Pisonis, scabies famesque mundi,
uos Veraniolo meo et Fabullo
uerpus praeposuit Priapus ille?
uos conuiuia lauta sumptuose 5
de die facitis? mei sodales
quaerunt in triuio uocationes?
XLVII cum XLVI continuant codices
2 _mondi_ B, Carpentoractensis, cod. Ashburneri: _Mindi_
Statius: _Muni_ nescio quis ap. Hugonem Magnus (Bericht uber
Catull 1887-1896)
4 _p? posuit_ (h. e. _preposuit_) R: _proposuit_ cett. etiam Ven
XLVIII
Mellitos oculos tuos, Iuuenti,
siquis me sinat usque basiare,
usque ad milia basiem trecenta,
nec _mi_ umquam uidear satur futurus,
non si densior aridis aristis 5
sit nostrae seges osculationis.
XLVIII cum XLVII continuant codices
1 _iuuenti_ corr. R: _uiuenti_ Bha: _inuenti_ (_in uenti_ G) ?
3 _basia_ (suprascr. _e3_) R
4 _nec mi umquam_ Statius: _nec numquam_ ? : _nec umquam_ ADahp
|| _uidear_ Bapt. Guarinus: _inde cor_ ?
6 _sint_ O: _si? t_ R
In G post _sit_ solito longius est spatium. 'Le t (de _sit_) est
sur un grattage qui s'etend un peu apres' Benoist
XLIX
Disertissime Romuli nepotum,
quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
quotque post aliis erunt in annis,
gratias tibi maximas Catullus
agit pessimus omnium poeta, 5
tanto pessimus omnium poeta,
quanto tu optimus omnium's patronum.
XLIX Spatium unius uersus in ? sed diuerse interscriptum _AD
CICERONEM_ G: _AD M. T. CICERONEM_ B: _AD M. TVLLIVM CICERONEM_
La1: _AD ROMVLVM_ RVen nondum mutati: _AD TVLLIVM_ C
2 _quot fuerunt_ AC: num _quot fueruntque_? || _marce_
(suprascr. _o_) G: _. M. _ O
7 _omniums_ R solus sed _s_ curuis lineis inclusa _(s)_:
_omnium_ cett. || _patronum_ GCLa1: _patronum_, mox correctum in
_patronus_ RVen: _patronus_ Oah, Paris. 7989, Carp. et cod.
Ashburneri
L
Hesterno, Licini, die otiosi
multum lusimus in meis tabellis,
ut conuenerat esse delicatos.
scribens uersiculos uterque nostrum
ludebat numero modo hoc modo illoc, 5
reddens mutua per iocum atque uinum.
atque illinc abii tuo lepore
incensus, Licini, facetieisque,
ut nec me miserum cibus iuuaret,
nec somnus tegeret quiete ocellos, 10
sed toto indomitus furore lecto
uersarer, cupiens uidere lucem,
ut tecum loquerer, simulque ut essem.
at defessa labore membra postquam
semimortua lectulo iacebant, 15
hoc, iucunde, tibi poema feci,
ex quo perspiceres meum dolorem.
nunc audax caue sis, precesque nostras,
oramus, caue despuas, ocelle,
ne poenas Nemesis reposcat a te. 20
est uehemens dea: laedere hanc caueto.
L _AD LVCINIVM_ GVen: _AD LI_(_Y_ Laur. 33. 12)_CINIVM_ RBACa
Laurentiani: spatium unius uersus in O
1 _lucini_ D
2 _inuicem_ Sabellicus
3 _de? licatos_ R
5 _ludebat_ (suprascr. _al. le_) RVen || _illos_ O
7 _abii_ R: _abiit_ ?
8 _lacini_ GOCRVen: _lucini_ D || _facetiesque_ scripsi:
_taceti_ (_que_ add. La1) _tuique_ ?
10 _somnos_ GOC: _sonnos_ BLa1
12 _uersaretur_ R _ueisaretur_ ? : _uersare_ cod. Ashburneri
13 _omnem al. essem_ GBRVen: _omnem_ D
14 _at_ BLa1a: _ad_ ?
16 _ioc. _ ?
18 _caue sis_ Ald. I: _caueris_ codices praeter A: _caneris_ A
19 _ocelle_ Alex. Guarinus: _ocello_ ?
20 _ne messis_ ? || _reposcat_ (_resp. _ O) GOh: _reponat_ cett.
21 _uehemens_ ? : _uemens_ Statius
LI
Ille mi par esse deo uidetur,
ille, si fas est, superare diuos,
qui sedens aduersus identidem te
spectat et audit
dulce ridentem, misero quod omnis 5
eripit sensus mihi: nam simul te,
Lesbia, aspexi, nihil est super mi
. . . . . . .
lingua sed torpet, tenuis sub artus
flamma demanat, sonitu suopte 10
tintinant aures, gemina teguntur
lumina nocte.
*
otium, Catulle, tibi molestum est:
otio exsultas nimiumque gestis:
otium et reges prius et beatas 15
perdidit urbes.
LI _AD LESBIAM_ ? : spatium unius uersus in O
1 _mi impar_ G: _mihi impar_ ? : corr. p
3 _te_ hic scriptum habet G, sed in 4 ante _spectat_ ?
4 _spe ctat_ G: _tespectat_ ?
5 _misero quod_ G ex corr. , ACa: _miseroque_ ORB (m. pr. ) La1h:
_miseroque al. quod_ Ven
8 om. codd. _quod loquar amens_ Parthenius: _uocis in ore_
Doering: _gutture uocis_ Westphal: _uocis ut olim_ uel _ut ante_
Schulhof
Longini de Subl. codex Parisinus, in quo extat Sapphus carmen
quod hic uertit Catullus habet _? ? |? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?
? ? ? ? ? _, sic enim ex codice transcripsit Rhys Roberts p. 70 ed. suae
10 _flamina_ GORVen, B m. pr.
11 _tintinant_ R: _tintiant_ O: _tintinnat_ GVenAC || _geminae_
Schrader: _gemina et_ Spengel
12 _lumina_ ODah: _limina_ ?
uu. 13-16 qui sine spatio secuntur u. 12. in codicibus nullo
modo possunt cum eo cohaerere. Itaque indicaui lacunam
13 _Catulli_ (_Catuli_ OLa1) ?
Versum uidetur respexisse Macrobius Sat. II. 7. 6 '_Ioculari
deinde super cena exorta quaestione quodnam esset molestum
otium, aliud alio opinante, "Podagrici pedes" inquit_'
14 _exultas_ ? || _fort. _nimiusque 15, 16_ extant apud
Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral. Notabilium, p.
iii 4. 8 ubi pro _perdidit_ traditum est _per odit_ uel _reddidit
LII
Quid est, Catulle? quid moraris emori?
sella in curulei Struma Nonius sedet,
per consulatum perierat Vatinius:
quid est, Catulle? quid moraris emori?
LII _IN NOVIVM_ ? : spatium unius uersus in O
1, 4 _emori_ p: _mori_ ?
2 _curulu_ O: _curuli_ cett. || _struma_ ? : scrofa Mar.
Victorinus 174 Gaisford || _Nonius_ Plin. H. N. xxxvii. 81,
Boet. de Cons. Philosoph. iii. 4, Mar. Victorinus 174, Atil.
Fortunatianus 314 Gaisf. : _nouius_ (_nouus_ Aa) codices Catulli
3 _perierat_ GOVenBLa1, Vsener: _pe? ierat_ R: _peierat_ ACDa ||
_Vatinius_ OD || _uac. _ GRVen et plerique
LIII
Risi nescio quem modo e corona,
qui, cum mirifice Vatiniana
meus crimina Caluos explicasset,
admirans ait haec manusque tollens,
'di magni, salaputium disertum! ' 5
LIII cum LII continuant ? : interstitium unius uersus in O
1 _e_ ap, uulgo: _et_ ? : _ec_ uel _ex_ Baehrens
2 _uac. _ GACVen Laurentiani et B m. pr.
3 _meos_ ? || _crimina al. carmina_ G: _carmina_ DaVen
4 _amirans_ O || _manusque al. inanius_ RVen
5 _dii_ ? || _salapantium desertum_ ?
20 _et_] _e_ O
XXXVIII
Malest, Cornifici, tuo Catullo,
malest, me hercule ? et? laboriose,
et magis magis in dies et horas.
quem tu, quod minimum facillimumque est,
qua solatus es allocutione? 5
irascor tibi. sic meos amores?
paulum quid lubet allocutionis,
maestius lacrimis Simonideis.
XXXVIII cum XXXVII continuant ? : spatium in O non est
1 _Male est si carnifici_ ? praeter R: R habet _Male est si
carnifici_ suprascriptum his _M? le est. ? ? e ? st s? carnifici_
cuius deformati uersus principio _va-_, fini _cat_ adscriptum
est: _Cornifici_ Palladius
2 _male si_ GO: _male est. . . si_ R: _male est si_ VenBLa1ACa _me
hercule et l. _ ? : _me h. et est l. _ Sillig: _me h. ei et l. _
Lachm. : num _me h. mi et l. _?
4 in Laurentiano 33. 12 sic scriptus est
quem tu quod minimum
facilimumque est
quo indicio mancum declaratur poema
5 _aloc. _ OLa1B
7 _aloc. _ O
8 _maius est_ Morgenstern, distractis scilicet litteris _MA EST
IVS_
Post 8 Froehlich subiungendos putauit ii. 11-13 '_Tam gratum est
mihi quam ferunt puellae Pernici aureolum fuisse malum, Quod
zonam soluit diu ligatam. _'
XXXIX
Egnatius, quod candidos habet dentes,
renidet usque quaque: sei ad rei uentum est
subsellium, cum orator excitat fletum,
renidet ille: si ad pii rogum fili
lugetur, orba cum flet unicum mater, 5
renidet ille: quidquid est, ubicumque est,
quodcumque agit, renidet: hunc habet morbum,
neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
quare monendum test mihi, bone Egnati.
si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs, 10
aut parcus Vmber aut obesus Etruscus,
aut Lanuinus ater atque dentatus,
aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
aut qui lubet, qui puriter lauit dentes,
tamen renidere usque quaque te nollem: 15
nam risu inepto res ineptior nulla est.
nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
dentem atque russam defricare gingiuam,
ut quo iste uester expolitior dens est, 20
hoc te amplius bibisse praedicet loti.
XXXIX cum XXXVIII continuant ?
2 _sei_ O et Laur. 33. 12 quod non ausus sum immutare: _seu al.
sei_ RVen: _seu_ G et plerique
3 _subs_(_sc_ O)_ellum cum excitat_ (_recitat_ AC) _orator_ ?
4, 5 om. Dh
4 _pii_ BLa1: _pii al. impii_ GRVen: _impii_ O || _rogum_ BD et
Santenianus: _regum_ ? || _filii_ ?
6 _quicquid_ ?
8 _nec urbanum_ O
9 _test_] _est_ codd. _te_ add. Spengel, _est te_ Baehrens ||
_monendus es_ Calp. 1481
11 _parcus_ ? : _parthus_ cod. Ashburneri: _porcus_ h et
Brixianus, Scaliger ex coniectura: _pinguis_ Gloss. Vatic. in
Maii Class. Auct. VII. 574 _Pinguis grassus. Nam obesus plus est
quam pinguis. Catullus ait Aut pinguis ubera aut obesus et
prossus_: _fartus_ Balth. Venator: _pastus_ Voss: _crassus_
Loewe: num _spurcus_?
12 _lanuinus_ D et fortasse R: _lamiuinus_ GOB
13 _ut_ Dah: _aut_ ?
14 _pariter uel puriter_ RVen
16 Extat apud Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral.
Notabil. p. iiii. 4. 8
17 _es_ add. Conr. de Allio: om. codices
18 _quique mixit_ O: _min? it_ (suprascr. _x_) B: _minsit_ D et
cod. Ashburneri
19 _russam_ a, Apuleius Apol. vi: _rusam_ ? : _rufam_ cod. Ashb.
|| _pumicare_ Apuleius
20 _noster_ Oa || _expolitor al. tior_ BRVen: _expolitor_ OLa1
21 _lotus_ ? : _lotum_ h et cod. Ashburneri
XL
Quaenam te mala mens, miselle Rauide,
agit praecipitem in meos iambos?
quis deus tibi non bene aduocatus
uecordem parat excitare rixam?
an ut peruenias in ora uulgi? 5
quid uis? qua lubet esse notus optas?
eris, quandoquidem meos amores
cum longa uoluisti amare poena.
XL _AD RAVIDVM_ ? : nullum spatium in O
1 _Raude_ Faernus, L. Mueller
3 _deus_ om. B: _dens_ OA || _auocatus_ (suprascr. _d_) G:
_auoc. _ ORBLa1Ch
5 _peruenias_ p: _perueniamus_ ? Versum adulterinum ratus est
Schmidt; sed _in ora uulgi_ uidetur imitatus Henricus Allocut.
ad librum 29 Traube (Poet. Lat. aeui Carolini III, p. 437) _et
ni proripias in ora uulgi_
6 _cuiuis_ Voss
8 _pena_ Oa Laur. 33. 12: _poema al. pena(? _ R) GRVen
XLI
Ameana puella defututa
tota milia me decem poposcit,
ista turpiculo puella naso,
decoctoris amica Formiani.
propinqui, quibus est puella curae, 5
amicos medicosque conuocate:
non est sana puella, nec rogare
qualis sit solet aes imaginosum.
XLI cum XL continuant codices
1 _A mean a_ O: _A me an a_ GRBVen || Id pro _Ammiana_ rustice
dictum putabat Froehner: _Anne sana_ Conr. de Allio et K. P.
Schulze: _Ametina_ Haupt: _Anniana_ Schwabe || _defututa_ DOG:
_defutura_ cett.
5 _puella_ AC: _puelle_ ?
6 _conuocare_ ? : _conuacate_ C
7 _rogate_ ACa Lachm.
8 _olet_ AC _aes_ Froehlich: _et_ ? : _en imaginosam_ Doering ||
_nec rogare qualis sit solet Ammiana nasum_ R. Y. Tyrrell: fort.
_nec rogate qualis: sic olet aes imaginosum_
XLII
Adeste, hendecasyllabi, quot estis
omnes undique, quotquot estis omnes.
iocum me putat esse moecha turpis,
et negat mihi uestra reddituram
pugillaria, si pati potestis. 5
persequamur eam, et reflagitemus.
quae sit, quaeritis. illa, quam uidetis
turpe incedere, mimice ac moleste
ridentem catuli ore Gallicani.
circumsistite eam, et reflagitate, 10
'moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos. '
non assis facis? o lutum, lupanar,
aut si perditius potes quid esse.
sed non est tamen hoc satis putandum. 15
quod si non aliud potest, ruborem
ferreo canis exprimamus ore.
conclamate iterum altiore uoce
'moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha codicillos,' 20
sed nil proficimus, nihil mouetur.
mutanda est ratio modusque uobis,
siquid proficere amplius potestis,
'pudica et proba, redde codicillos. '
XLII cum XLI continuant codices
1 _endecha sillabi_ GORVen _quot estis omnes_] Carm. Epigr.
1504. 13 Buech. _quot est[is om]nes_
3 _locum al. iocum_ GBRVen: _locum_ OLa1
4 _uestra_ ? : _nostra_ ed. Trinc. Auantii
5 Charis. 97. 12 Keil '_Haec pugillaria saepius neutraliter
dicit idem Catullus in hendecasyllabis. _'
7 _illa_ OBah Laurentiani: _illam_ GACD et R m. pr. : _illam al.
illa_ Ven
8 _mimice_ Turnebus: _mirmice_ (_mirinice_ O) ? : _mimicae_ Phil.
( Bod. Lat. Class. e. 17) Post _moleste_ distinguit Giri
9 _catulli_ ?
12 om. Dh et R, sed in R postea sic additus est uersui 11 ut
unam lineam ambo continuarent
13 _facit_ Schmidt, Halbertsma
14 _potes_ GORVen, Laur. 33. 12. cod. Ashburneri, _potest_ La1CDa
et plerique
15 _tamen hoc satis_ GODh: _tamen satis hoc_ (_haec_ Ca)
RVenBLa1Ca: _satis tamen hoc_ A
16 _pote, ut_ uel _potest, ruborem Ferreo ut canis e. o. _ Munro:
_pote ut_ iam coni. Pleitner
17 _ferre/o/_ Gr: _ferre o_ OBLa1ACa
21-24 om. a
21 _nichil proficimus, nil mouetur_ GD, sed hic sine spatio:
_nihil pr. nihil m. _ ?
22 _uobis_ marg. p: _nobis_ ?
XLIII
Salue, nec minimo puella naso,
nec bello pede nec nigris ocellis,
nec longis digitis nec ore sicco,
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani. 5
ten prouincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum!
XLIII cum XLII continuant codices
1 _nimio_ Scaliger ex cod. Cuiaciano (p)
5 ex XLI. 4 inlatum ratus est Iacobus Mowat Cantabrigiensis
6 _prouintia_ BRh
8 _o sedum_ OB || _insapiens ? ,_ Ernstius Var. Obseruat. i. 15:
_insipiens_ a, Muretus || _atque_ GVen
XLIV
O funde noster seu Sabine seu Tiburs,
(nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est
cordi Catullum laedere: at quibus cordi est,
quouis Sabinum pignore esse contendunt)
sed seu Sabine siue uerius Tiburs, 5
fui libenter in tua suburbana
uilla, malamque pectore exspui tussim,
non inmerenti quam mihi meus uenter,
dum sumptuosas appeto, dedit, cenas.
nam, Sestianus dum uolo esse conuiua, 10
orationem in Antium petitorem
plenam ueneni et pestilentiae legi.
hic me grauedo frigida et frequens tussis
quassauit usque dum in tuum sinum fugi,
et me recuraui otioque et urtica. 15
quare refectus maximas tibi grates
ago, meum quod non es ulta peccatum.
nec deprecor iam, si nefaria scripta
Sesti recepso, quin grauedinem et tussim
non mihi, sed ipsi Sestio ferat frigus, 20
qui tunc uocat me, cum malum librum legi.
XLIV cum XLIII continuant ?
2 _cum_ erasum ante _quibus_ G
4 _pignore_ ACha: _pignoris_ ?
7 _uilla_] _uilam_ cod. Ashburneri || _malamque_ Ald. I:
_aliamque_ codd. || _exspui_ scripsi: _expui tussim_ Scaliger:
_expulsus sim_ ? : _expuli t. _ Auantius
8 _meus uenter_ Faernus: _mens uertur_ GORVenLa1C: _uertitur
mens al. uertur_ B: _mens uertetur_ cod. Ashburneri
10 _fest. _ O || _conuiu? a_ R: _conuiuia_ pr. Ven
11 _orationem_ (_-ne_ O) _minantium petitorum_ (_-rem_ O:
_petitor? m_ (suprascr. _u_) R) ? : correxit Faernus
13 _hoc_ O || _grauedo_ ACa: _grauido_ GORVenBLa1D
15 _ocimoque_ Muretus
17 _que_ BLa1
19 _sesti recepso_ Palladius: _sestire cepso_ ? || _quin_ a:
_qui_ ? || _grauedinem_ ?
20 _mi_ a, Auantius || _Sectio_ GOLa1: _sectio al. sestio_ Ven:
_sextio_ Ba
21 _legi_ Lachm. : _legit_ ? : _legit librum_ Ald. I
XLV
Acmen Septimios suos amore
tenens in gremio 'mea' inquit 'Acme,
ni te perdite amo atque amare porro
omnes sum assidue paratus annos
quantum qui pote plurimum perire, 5
solus in Libya Indiaque tosta
caesio ueniam obuius leoni.
'
hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
dextram sternuit approbationem.
at Acme leuiter caput reflectens, 10
et dulcis pueri ebrios ocellos
illo purpureo ore suauiata,
'sic,' inquit 'mea uita Septimille,
huic uni domino usque seruiamus,
ut multo mihi maior acriorque 15
ignis mollibus ardet in medullis. '
hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante,
dextram sternuit approbationem.
nunc ab auspicio bono profecti
mutuis animis amant amantur. 20
unam Septimios misellus Acmen
mauult quam Syrias Britanniasque:
uno in Septimio fidelis Acme
facit delicias libidinisque.
quis ullos homines beatiores 25
uidit, quis Venerem auspicatiorem?
XLV cum XLIV continuant ?
1 _Ac men_ GRBVen: _Agmen_ AC || _Septimios_ O: _Septimos_ GB
(m. pr. ) La1RVen
3 _perditi_ ?
5 _qui pote_ Calp. 1481: _qui potest_ ? : num _quist pote_?
7 _cesio_ GORVen
8, 9 _sinistra ut ante dextra st. approbatione_ ? : _sinister
ante_ Voss: _sinister astans_ Munro: _sinistra amanti_
Macnaghten
9 _dextram_ ap
10 _at Acme_ Calp. 1481: _ad hanc_ (_hac_ O) _me_ ? , nisi quod R
habet _at_ sed ut uidetur super rasuram
12 _suauiata_ a: _sauiata_ AC: _saniata_ GOBLa1 DVen
13 _septimille_ BLa1D: _septinulle_ GO: _septimille al.
septinuelle_ RVen
14 Post _uni_ solito maius spatium est in G || _uno_ Bhp
17 _sinistrauit ante_ ? : corr. ACDa
21 _Septumius_ ? || _agmen_ ?
22 _sy_(_i_ O)_riasque_ GORVenBLa1
24 _libidinesque_ ex _-nisque_ R
XLVI
Iam uer egelidos refert tepores,
iam caeli furor aequinoctialis
iucundis Zephyri silescit aureis.
linquantur Phrygii, Catulle, campi
Nicaeaeque ager uber aestuosae: 5
ad claras Asiae uolemus urbes.
iam mens praetrepidans auet uagari,
iam laeti studio pedes uigescunt.
o dulces comitum ualete coetus,
longe quos simul a domo profectos 10
diuersae uariae uiae reportant.
XLVI cum XLV continuant codices
1 _uere gelidos_ ?
3 _ioc. _ ? || _aureis_ GOVen: _aureis_ RBC
4 _liquantur_ OD || _catule_ OLa1
5 _ager_ (_acer_ BLa) _ruber estuore_ ?
6 _claras_] _c_ super rasuram R
10 _quos_ R (ex _q{o}? _ factum est _q{o}? _), D: _quo_
GOBLa1Ch: _que_ Aa
11 sic Victorius || _diuerse uarie_ GORVen: _diuerse uariae_ B
m. pr. : _maria et_ Palmer
XLVII
Porci et Socration, duae sinistrae
Pisonis, scabies famesque mundi,
uos Veraniolo meo et Fabullo
uerpus praeposuit Priapus ille?
uos conuiuia lauta sumptuose 5
de die facitis? mei sodales
quaerunt in triuio uocationes?
XLVII cum XLVI continuant codices
2 _mondi_ B, Carpentoractensis, cod. Ashburneri: _Mindi_
Statius: _Muni_ nescio quis ap. Hugonem Magnus (Bericht uber
Catull 1887-1896)
4 _p? posuit_ (h. e. _preposuit_) R: _proposuit_ cett. etiam Ven
XLVIII
Mellitos oculos tuos, Iuuenti,
siquis me sinat usque basiare,
usque ad milia basiem trecenta,
nec _mi_ umquam uidear satur futurus,
non si densior aridis aristis 5
sit nostrae seges osculationis.
XLVIII cum XLVII continuant codices
1 _iuuenti_ corr. R: _uiuenti_ Bha: _inuenti_ (_in uenti_ G) ?
3 _basia_ (suprascr. _e3_) R
4 _nec mi umquam_ Statius: _nec numquam_ ? : _nec umquam_ ADahp
|| _uidear_ Bapt. Guarinus: _inde cor_ ?
6 _sint_ O: _si? t_ R
In G post _sit_ solito longius est spatium. 'Le t (de _sit_) est
sur un grattage qui s'etend un peu apres' Benoist
XLIX
Disertissime Romuli nepotum,
quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
quotque post aliis erunt in annis,
gratias tibi maximas Catullus
agit pessimus omnium poeta, 5
tanto pessimus omnium poeta,
quanto tu optimus omnium's patronum.
XLIX Spatium unius uersus in ? sed diuerse interscriptum _AD
CICERONEM_ G: _AD M. T. CICERONEM_ B: _AD M. TVLLIVM CICERONEM_
La1: _AD ROMVLVM_ RVen nondum mutati: _AD TVLLIVM_ C
2 _quot fuerunt_ AC: num _quot fueruntque_? || _marce_
(suprascr. _o_) G: _. M. _ O
7 _omniums_ R solus sed _s_ curuis lineis inclusa _(s)_:
_omnium_ cett. || _patronum_ GCLa1: _patronum_, mox correctum in
_patronus_ RVen: _patronus_ Oah, Paris. 7989, Carp. et cod.
Ashburneri
L
Hesterno, Licini, die otiosi
multum lusimus in meis tabellis,
ut conuenerat esse delicatos.
scribens uersiculos uterque nostrum
ludebat numero modo hoc modo illoc, 5
reddens mutua per iocum atque uinum.
atque illinc abii tuo lepore
incensus, Licini, facetieisque,
ut nec me miserum cibus iuuaret,
nec somnus tegeret quiete ocellos, 10
sed toto indomitus furore lecto
uersarer, cupiens uidere lucem,
ut tecum loquerer, simulque ut essem.
at defessa labore membra postquam
semimortua lectulo iacebant, 15
hoc, iucunde, tibi poema feci,
ex quo perspiceres meum dolorem.
nunc audax caue sis, precesque nostras,
oramus, caue despuas, ocelle,
ne poenas Nemesis reposcat a te. 20
est uehemens dea: laedere hanc caueto.
L _AD LVCINIVM_ GVen: _AD LI_(_Y_ Laur. 33. 12)_CINIVM_ RBACa
Laurentiani: spatium unius uersus in O
1 _lucini_ D
2 _inuicem_ Sabellicus
3 _de? licatos_ R
5 _ludebat_ (suprascr. _al. le_) RVen || _illos_ O
7 _abii_ R: _abiit_ ?
8 _lacini_ GOCRVen: _lucini_ D || _facetiesque_ scripsi:
_taceti_ (_que_ add. La1) _tuique_ ?
10 _somnos_ GOC: _sonnos_ BLa1
12 _uersaretur_ R _ueisaretur_ ? : _uersare_ cod. Ashburneri
13 _omnem al. essem_ GBRVen: _omnem_ D
14 _at_ BLa1a: _ad_ ?
16 _ioc. _ ?
18 _caue sis_ Ald. I: _caueris_ codices praeter A: _caneris_ A
19 _ocelle_ Alex. Guarinus: _ocello_ ?
20 _ne messis_ ? || _reposcat_ (_resp. _ O) GOh: _reponat_ cett.
21 _uehemens_ ? : _uemens_ Statius
LI
Ille mi par esse deo uidetur,
ille, si fas est, superare diuos,
qui sedens aduersus identidem te
spectat et audit
dulce ridentem, misero quod omnis 5
eripit sensus mihi: nam simul te,
Lesbia, aspexi, nihil est super mi
. . . . . . .
lingua sed torpet, tenuis sub artus
flamma demanat, sonitu suopte 10
tintinant aures, gemina teguntur
lumina nocte.
*
otium, Catulle, tibi molestum est:
otio exsultas nimiumque gestis:
otium et reges prius et beatas 15
perdidit urbes.
LI _AD LESBIAM_ ? : spatium unius uersus in O
1 _mi impar_ G: _mihi impar_ ? : corr. p
3 _te_ hic scriptum habet G, sed in 4 ante _spectat_ ?
4 _spe ctat_ G: _tespectat_ ?
5 _misero quod_ G ex corr. , ACa: _miseroque_ ORB (m. pr. ) La1h:
_miseroque al. quod_ Ven
8 om. codd. _quod loquar amens_ Parthenius: _uocis in ore_
Doering: _gutture uocis_ Westphal: _uocis ut olim_ uel _ut ante_
Schulhof
Longini de Subl. codex Parisinus, in quo extat Sapphus carmen
quod hic uertit Catullus habet _? ? |? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?
? ? ? ? ? _, sic enim ex codice transcripsit Rhys Roberts p. 70 ed. suae
10 _flamina_ GORVen, B m. pr.
11 _tintinant_ R: _tintiant_ O: _tintinnat_ GVenAC || _geminae_
Schrader: _gemina et_ Spengel
12 _lumina_ ODah: _limina_ ?
uu. 13-16 qui sine spatio secuntur u. 12. in codicibus nullo
modo possunt cum eo cohaerere. Itaque indicaui lacunam
13 _Catulli_ (_Catuli_ OLa1) ?
Versum uidetur respexisse Macrobius Sat. II. 7. 6 '_Ioculari
deinde super cena exorta quaestione quodnam esset molestum
otium, aliud alio opinante, "Podagrici pedes" inquit_'
14 _exultas_ ? || _fort. _nimiusque 15, 16_ extant apud
Hieremiam Iudicem de Montagnone Compend. Moral. Notabilium, p.
iii 4. 8 ubi pro _perdidit_ traditum est _per odit_ uel _reddidit
LII
Quid est, Catulle? quid moraris emori?
sella in curulei Struma Nonius sedet,
per consulatum perierat Vatinius:
quid est, Catulle? quid moraris emori?
LII _IN NOVIVM_ ? : spatium unius uersus in O
1, 4 _emori_ p: _mori_ ?
2 _curulu_ O: _curuli_ cett. || _struma_ ? : scrofa Mar.
Victorinus 174 Gaisford || _Nonius_ Plin. H. N. xxxvii. 81,
Boet. de Cons. Philosoph. iii. 4, Mar. Victorinus 174, Atil.
Fortunatianus 314 Gaisf. : _nouius_ (_nouus_ Aa) codices Catulli
3 _perierat_ GOVenBLa1, Vsener: _pe? ierat_ R: _peierat_ ACDa ||
_Vatinius_ OD || _uac. _ GRVen et plerique
LIII
Risi nescio quem modo e corona,
qui, cum mirifice Vatiniana
meus crimina Caluos explicasset,
admirans ait haec manusque tollens,
'di magni, salaputium disertum! ' 5
LIII cum LII continuant ? : interstitium unius uersus in O
1 _e_ ap, uulgo: _et_ ? : _ec_ uel _ex_ Baehrens
2 _uac. _ GACVen Laurentiani et B m. pr.
3 _meos_ ? || _crimina al. carmina_ G: _carmina_ DaVen
4 _amirans_ O || _manusque al. inanius_ RVen
5 _dii_ ? || _salapantium desertum_ ?
